ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη: M. Σταθόπουλος, Kαθηγητής, πρώην Πρύτανης και Yπουργός - Eπίδοση Tιμητικού Tόμου
Συνέντευξη - Πρόσωπα:
Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα

Συνέντευξη:
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΚΡΙΜΙΤΖΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ-ΛΑΛΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. Kαρράς

Πρόσωπα - Συνέντευξη: K. Σπινέλλη
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Kαθηγητής A. Γ. Παπαβασιλείου - Eργαστήριο Bιολογικής Xημείας

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Iωάννης-Θεοφάνης Παπαδημητρίου, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής: Eπίδοση τιμητικού τόμου

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Aναστάσιος-Παύλος Λεβέντης

Πρόσωπα - Συνέντευξη: Kαθηγητής Riccardo Campa
Πρόσωπα - Συνέντευξη: N. Σταυρακάκης
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Ο Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ και ο κ. Π. ΠΑΤΣΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΝΤΑΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΖΩΗ ΣΑΜΑΡΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΣΤΕΛΛΑ ΠΡΙΟΒΟΛΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΘ. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Θ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΝΝΑ ΜΠΕΝΑΚΗ-ΨΑΡΟΥΔΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΡΗΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Α. Μ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
NIGEL BEVAN

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. E. H. EMERY

Συνέντευξη:
Β. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
Μ. DÉON

Συνέντευξη:
Θ. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
Λ. ΚΑΚΙΣΗ

Συνέντευξη:
Ε. C. PRESCOTT

Συνέντευξη:
ΣΤΑΥΡΟΣ ΜΑΝΩΛΑΓΑΣ

Συνέντευξη:
ROBERT GALLO

Συνέντευξη:
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΕΡΕΦΟΣ

Συνέντευξη:
G. C. CHRISTIE

Συνέντευξη:
Χ. ΚΟΥΤΗΦΑΡΗΣ

Συνέντευξη:
JERKER BLOMQVIST

Συνέντευξη:
P. A. Yotopoulos

Συνέντευξη:
Μ. Παπαμιχαήλ

Συνέντευξη:
Recep Akdag

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
Βασίλειος Μαρκεζίνης

Συνέντευξη:
JAMES MERRIT DOWNEY

Συνέντευξη:
VACLAV KLAUS

Συνέντευξη:
MEIR STAMPFER

Συνέντευξη:
FRANCESCO BERLINGIERI

Συνέντευξη:
FERNARD LABRIE

Συνέντευξη:
ALLAN TEMPLETON

Συνέντευξη:
ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΖΕΒΕΓΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΑΛΙΤΗΣ

Συνέντευξη:
JOHANNES KODER

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD LAWRENCE HUNTER

Συνέντευξη:
GUY VERHOFSTADT

Συνέντευξη:
ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΛΕΞΙΟΥ

Συνέντευξη:
Ν. ΛΕΓΑΚΗΣ - Ε. ΓΙΑΜΑΡΕΛΛΟΥ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΡΙΑΡΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
MARTHA NUSSBAUM

Συνέντευξη:
GRIGORY ARSH

Συνέντευξη:
ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΟΣ ΛΥΣΣΑΡΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΩΚΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΥΡΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
MARVIN CARLSON

Συνέντευξη:
PETER AGRE

Συνέντευξη:
TOMAS HAGG

Συνέντευξη:
Π.B. ΠΑΣΧΟΣ

Συνέντευξη:
Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ.κ. Δημήτριος

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel (β' μέρος)

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel

Συνέντευξη:
GIULIO FERRONI

Συνέντευξη:
ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΣΠΥΡΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ

Συνέντευξη:
VALENTIN GARCIA YEBRA

Συνέντευξη:
ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ ΤΑΜΠΑΚΗ-ΙΩΝΑ

Συνέντευξη:
Γ. ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΛΑΜΠΡΙΝΟΥΔΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΥΤΣΕΛΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΡΟΥΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΧΑΤΖΗΑΡΓΥΡΗ

Συνέντευξη:
ΛΟΥΚΑΣ ΣΠΑΡΟΣ

Συνέντευξη:
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ

Συνέντευξη:
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Συνέντευξη:
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΧΡΥΣΑΦΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΑΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΓΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
SIR GEOFFREY LLOYD

Συνέντευξη:
ΘΑΝΑΣΗΣ ΛΑΛΑΣ

Συνέντευξη:
JOERG SCHAEFER

Συνέντευξη:
OΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΟΥ «TΕΧΝΩΝ EΠΙΣΚΕΨΙΣ»

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΚΚΑΣ

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣBOΛOΠOYΛOΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΒΒΑΣ

Συνέντευξη:
STANLEY HOFFMANN

Συνέντεξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΩΣΤΙΟΣ

Συνέντεξη:
ALBERT BANDURA

Συνέντεξη:
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

Συνέντεξη:
ΜΙΧΑΗΛ ΣΕΧΑΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΟΣ XΑΤΖΗΧΡΗΣΤΙΔΗΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΗΦΟΡΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ

Συνέντεξη:
ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ομιλία:
JORGE SAMPAIO

Συνέντευξη:
ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

Συνέντευξη:
JEFFREY M. DRAJEN

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD POSNER

Συνέντευξη:
ΓPHΓOPIOΣ ΠONTIΦHΞ

Συνέντευξη:
Α. ΔΑΝΑΣΣΗΣ - ΑΦΕΝΤΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
V. NAVASKY

Συνέντευξη:
Δ.Σ. ΓΑΛΑΝΟΣ

Συνέντευξη:
LOUIS IGNARRO

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΕΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ

Συνέντευξη:
ΕΠ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΑΠ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
M.J. OSBORNE

Συνέντευξη:
MARTHA NUSSBAUM

1/1/2006
Συνέντευξη στον Σ.Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Martha Nussbaum, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Σικάγο

Mια διακεκριμένη φιλόσοφος επίτιμη διδάκτωρ


Επίτιμη Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου μας αναγορεύθηκε στις 13 Δεκεμβρίου η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Σικάγο κυρία Martha Nussbaum. Αναγνωρισμένου διεθνούς κύρους, πολιτικώς ενεργή και πολυγραφότατη, η κ. Nussbaum παρουσιάζει ένα πολύπλευρο επιστημονικό προφίλ με κέντρο βάρους τη μελέτη, αλλά και την παραγωγή, πρωτότυπης φιλοσοφικής σκέψης. «Θα έλεγα ότι ενδιαφέρομαι για μια μεγάλη ποικιλία φιλοσοφικών ζητημάτων, στα οποία περιλαμβάνονται τα περισσότερα από τα κεντρικά ζητήματα της ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας, η ιστορία της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Φιλοσοφίας, αλλά και κάποια λιγότερο συνηθισμένα ζητήματα, όπως είναι η φύση των συγκινήσεων, η σχέση της φιλοσοφίας με τη λογοτεχνία, η φεμινιστική φιλοσοφία και η θεωρία της παγκόσμιας δικαιοσύνης. Το συγγραφικό μου έργο αντανακλά αυτή την ποικιλία των ενδιαφερόντων μου», όπως μας είπε η ίδια.
H εκδήλωση προς τιμήν της κ. Nussbaum άνοιξε με χαιρετισμό του Αντιπρύτανη Στρατηγικού Σχεδιασμού, Έργων και Φοιτητικής Μέριμνας, καθηγητή κ. Δημοσθένη Ασημακόπουλου ο οποίος επισήμανε το εύρος και τη σημαντικότητα της προσφοράς της τιμώμενης σε πολλούς τομείς της επιστήμης, ενώ στη συνέχεια το έργο της παρουσίασε ο καθηγητής κ. Στέλιος Βιρβιδάκης.


O Aντιπρύτανης κ. Δ. Aσημακόπουλος κατά την επίδοση του τιμητικού διπλώματος στην κ. Nussbaum παρουσία του Προέδρου του Tμήματος M.I.Θ.E. κ. Δ. Aναπολιτάνου

Κυρία Nussbaum, υπάρχει μια διαρκής συζήτηση αναφορικά με τη «σκοτεινή» και δυσνόητη φύση της γλώσσας που χρησιμοποιούν οι σύγχρονοι φιλόσοφοι. Πώς σχολιάζατε αυτή τη διάσταση του φιλοσοφικού λόγου;

Στις μέρες μας βλέπουμε δύο πολύ διαφορετικούς τύπους σκοτεινού λόγου. O ένας τύπος, ο οποίος συνδέεται με την αναλυτική φιλοσοφία, είναι ένας ακριβής και θεωρητικά σεβαστός «σκοτεινός» λόγος, αφοσιωμένος στην αυστηρότητα της λογικής, τον προσεκτικό προσδιορισμό των εννοιών και την επιχειρηματολογία. Υπ’ αυτήν την έννοια είναι απολύτως δημοκρατικός: καθένας που θα τον μελετήσει σοβαρά μπορεί να συμμετέχει στη συζήτηση. Το μεγαλύτερο μέρος, βέβαια, της σπουδαίας ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας της Δυτικής παράδοσης έχει γραφτεί από ανθρώπους που δεν ανήκαν στον ακαδημαϊκό χώρο

ή δεν ανήκαν αποκλειστικά σε αυτόν, και αποδεικνύεται έτσι ότι οι άνθρωποι μπορούν να γράψουν τα πιο εμβριθή αλλά και ακριβή φιλοσοφικά τους έργα σε μια όμορφη, απλή και ξεκάθαρη γλώσσα: ας σκεφτούμε τον Πλάτωνα, τον Λοκ, τον Μιλ και τόσους άλλους. Υπάρχει μια πολύ διαφορετική μορφή «σκοτεινότητας», την οποία συνδέω με τον Χάιντεγκερ και κάποιους από τους μαθητές του στην κεντροευρωπαϊκή παράδοση, καθώς και με ένα μέρος –και ασφαλώς όχι με το σύνολο- της μεταμοντέρνας θεωρητικής προσέγγισης. Αυτό το είδος της σκοτεινότητας του λόγου είναι αντιδημοκρατικό και απολυταρχικό. Δεν προσφέρονται οι ορισμοί των εννοιών, επομένως κανείς θα πρέπει να γίνει «μαθητής» του εκάστοτε διανοητή ώστε να μπορεί να συμμετέχει στη «γνώση» και την «πληροφορία» που του παρέχει. Αυτού του είδους η ασάφεια είναι ένας τρόπος κατασκευής ιεραρχίας. Από την εποχή του Σωκράτη, η φιλοσοφία φιλοδοξεί να αποτελέσει μια δημοκρατική κατάσταση διαφάνειας, στην οποία οι άνθρωποι ανοίγουν όλα τα χαρτιά τους και καθένας μπορεί να συμμετέχει στη συζήτηση ως ίσος προς ίσους. Εάν ο Χάιντεγκερ ήταν δημοκράτης, δεν υπήρχε περίπτωση να γράψει με τον τρόπο που έγραψε, αποζητώντας μαθητές-οπαδούς και αποκλειστικότητα. O Χάμπερμας, ο οποίος ήταν μέλος της Χιτλερικής Νεολαίας, γνώριζε από πρώτο χέρι πόσο επικίνδυνη είναι μια τέτοια πολιτική, και γνώριζε καλά ότι ένα σκοτεινό και απολυταρχικό φιλοσοφικό ύφος συνδέεται και με πολιτικούς κινδύνους, όπως φαίνεται και στην υπέροχη κριτική του για το έργο του Χάιντεγκερ Εισαγωγή στη Μεταφυσική. O Χάμπερμας δεν είναι ένας εύκολος ή ευχάριστος συγγραφέας, αλλά είναι κάθετα αντίθετος με τη σκοτεινότητα του δεύτερου τύπου, όπως ακριβώς και εγώ.

Στα βιβλία σας χρησιμοποιείτε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα γλώσσα που συνδυάζει τις λογοτεχνικές αρετές με την σαφή και ισχυρή επιχειρηματολογία. Θεωρείτε πως αυτός ο συνδυασμός καθιστά τις απόψεις σας πιο προσεγγίσιμες, πιο κατανοητές στους αναγνώστες σας;

Χρησιμοποιώ τη γλώσσα που χρησιμοποιώ με σκοπό να κάνω τους ανθρώπους να σκεφτούν τις δικές τους εμπειρίες αναφορικά με το θέμα που εξετάζω, ώστε έτσι να μπορέσουν να αξιολογήσουν καλύτερα τα επιχειρήματά μου. Σε αυτό ακολουθώ τον μέντορά μου, τον Σενέκα, ο οποίος χρησιμοποιούσε ιστορίες και παραδείγματα για να παρουσιάσει ένα ζήτημα στον αναγνώστη, ώστε ο τελευταίος να μπορέσει να συλλάβει το μέγεθος και τη σημασία του, με σκοπό τα φιλοσοφικά επιχειρήματα που θα ακολουθούσαν να αξιολογηθούν από το σύνολο της προσωπικότητας του αναγνώστη, όχι απλώς στο επίπεδο ενός διανοητικού παιχνιδιού.
Εάν ήμουν μια λογοτεχνική ιδιοφυΐα, όπως ο Πλάτων, θα έγραφα με ακόμη πιο λογοτεχνικό τρόπο –επιμένοντας όμως, όπως κάνει και ο Πλάτων, στην ουσία και τη σημασία του επιχειρήματος. Έγραψα κάποτε έναν φιλοσοφικό διάλογο και πιστεύω ότι ήταν αρκετά καλός. Ίσως επιχειρήσω και άλλα ανάλογα πειράματα προς αυτή την κατεύθυνση. Δεν πρόκειται, ασφαλώς, ούτε καν να πλησιάσουν τον Πλάτωνα, να είστε σίγουροι γι’ αυτό!

Έχετε ασκήσει έντονη κριτική στην πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράκ. Ποια θεωρείτε ότι είναι η διαδικασία που θα έπρεπε να ακολουθηθεί ώστε να διασφαλιστούν τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα των ανθρώπων σε ένα δημοκρατικό Ιράκ;

Όσον αφορά τον πόλεμο, θα πρέπει κατ’ αρχάς να μιλάμε για την πολιτική της κυβέρνησης Μπους και όχι για την πολιτική των Η.Π.Α. Σε μια πρόσφατη δημοσκόπηση το 58% των Αμερικανών στάθηκε αρνητικό απέναντι στην πολιτική που ακολουθεί ο Μπους στο Ιράκ, ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό αρνητικής κριτικής για έναν Αμερικανό Πρόεδρο σε περίοδο πολέμου. Πιστεύω ότι για την πλειονότητα των Αμερικανών ο πόλεμος στο Ιράκ ήταν ένα φρικτό λάθος, τόσο από άποψη ηθικής όσο και από άποψη σύνεσης.
Από ηθική άποψη, απλώς δεν υπήρξε αιτιολογημένο σχέδιο για την κήρυξη του πολέμου και η υποστήριξη του πολέμου από τον Αμερικανικό λαό στηρίχτηκε σε ψέματα. Παράνομες μέθοδοι χρησιμοποιήθηκαν για να τιμωρηθούν οι εχθροί της κυβέρνησης, όπως ξεκάθαρα αποδεικνύει η ποινική δίωξη του Scooter Libby. Παράνομες μέθοδοι χρησιμοποιήθηκαν επίσης για την κατασκοπεία Αμερικανών πολιτών, γεγονός που προκάλεσε σοκ τόσο σε Ρεπουμπλικάνους όσο και Δημοκράτες. Όσον αφορά τα βασανιστήρια στο Αμπού Γράιμπ και αλλού, ήταν μια κατάσταση τόσο ασύμβατη με ό,τι οι Η.Π.Α. πρεσβεύουν που μας εξέθεσε σε διεθνή κατακραυγή και προκάλεσε εκτεταμένο αποτροπιασμό στο εσωτερικό της χώρας. Είναι σημαντικό ότι ο νέος νόμος κατά των βασανιστηρίων παρουσιάστηκε από έναν Ρεπουμπλικάνο, τον John McCain, και ο Μπους κυριολεκτικώς αναγκάστηκε από τη δημόσια πίεση και την εναντίον του κριτική να τον υπογράψει. Επομένως, όπως λέμε εμείς στην Αμερική, «οι κότες επιστρέφουν στο κοτέτσι για να κουρνιάσουν»: οι αρχιτέκτονες του πολέμου αναγκάζονται τώρα να αντιμετωπίσουν τις ανήθικες και παράνομες πράξεις τους.
Από άποψη σύνεσης, ο πόλεμος ήταν ένας πολύ ανόητος τρόπος να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα της τρομοκρατίας. Εάν έπρεπε να προτείνω έναν τρόπο αντιμετώπισης της διεθνούς τρομοκρατίας, αυτός θα ήταν η ενδυνάμωση της εκπαίδευσης στις αναπτυσσόμενες χώρες, ειδικότερα στο Πακιστάν, καθώς και η οικονομική βοήθεια σε όλες τις χώρες της Νότιας Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Είναι ευρέως γνωστό ότι οι νέοι στο Πακιστάν στερούνται καλών εκπαιδευτικών εναλλακτικών και αυτός είναι ο λόγος που στρέφονται στα Madrasas (Ισλαμικά Θρησκευτικά Σχολεία), όπου διδάσκονται την ιδεολογία της βίας. Μεμονωμένες περιπτώσεις έξυπνων ανθρώπων, όπως ο πρίγκιπας Aga Khan, το έχουν αντιληφθεί αυτό και έχουν επενδύσει μεγάλα χρηματικά ποσά στην εκπαίδευση ανδρών και γυναικών. Oι Η.Π.Α. όμως επέλεξαν τις θεαματικές κινήσεις αντί να αναπτύξουν μακροχρόνιες «βαρετές» καθημερινές πολιτικές που θα έφερναν μια πραγματική αλλαγή. Είχα προβλέψει πολύ καιρό πριν ότι το Ιράκ θα μετατρεπόταν σε μια όαση για τρομοκράτες, και ότι η αναρχία θα αποδεικνυόταν χειρότερη και από την τυραννία του Σαντάμ Χουσεΐν. Και σήμερα το βλέπουμε να συμβαίνει.
Το θέμα, βέβαια, είναι τι κάνουμε τώρα. Πολλοί Αμερικανοί επιθυμούν την άμεση αποχώρηση των στρατευμάτων. Θα έλεγα ότι τίθεμαι υπέρ μιας σταδιακής αποχώρησης, ώστε να μην προκληθεί περισσότερη αναρχία, όπως είναι αναπόφευκτο σε τέτοιες συνθήκες. Όσον αφορά τη διασφάλιση των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων σε ένα δημοκρατικό Ιράκ, αυτό επαφίεται στους ίδιους τους Ιρακινούς. Ελπίζω ότι τα κράτη του αναπτυγμένου κόσμου θα προσφέρουν εκπαιδευτική και οικονομική βοήθεια, καθώς και σχετικές συμβουλές όταν τους ζητηθεί κάτι τέτοιο.

Έχετε μελετήσει εις βάθος τις ηθικές, δικαιικές και φιλοσοφικές διαστάσεις στην Αρχαία Ελληνική Τραγωδία. Πόσο σύγχρονα μπορούν να είναι τα έργα αυτά; Πού έγκειται η επικαιρότητα και η διαχρονικότητά τους;

Oι μεγάλες Αθηναϊκές τραγωδίες του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη πραγματεύονταν κεντρικά πολιτικά ζητήματα της εποχής τους. Εντούτοις, η δύναμη της ποίησής τους και η αφαιρετικότητά τους τις έχει καταστήσει ικανές να διαπερνούν τα χωροχρονικά σύνορα. Για παράδειγμα, ο Φιλοκτήτης του Σοφοκλή πραγματεύεται την ιστορία ενός ανθρώπου που περιθωριοποιείται, εγκαταλειμμένος σε ένα έρημο νησί, εξαιτίας μιας πληγής που του προκάλεσε το φίδι που φύλαγε έναν ιερό βωμό. Πρόκειται για γεγονότα που δεν θα μπορούσαν να συμβούν στις μέρες μας. Κι όμως, σε ένα ευρύτερο επίπεδο, η υπόθεση αφορά τον πόνο του στιγματισμού και του αποκλεισμού, με έναν τρόπο που σαφώς συνδέεται με τη σύγχρονη συζήτηση γύρω από θέματα φυλής, σεξουαλικών προτιμήσεων και αναπηρίας. Έχω γράψει ένα άρθρο στο οποίο συγκρίνω τον Φιλοκτήτη με το έργο του Ralph Ellison O Αόρατος Άνθρωπος, ένα σπουδαίο μυθιστόρημα για τον φυλετικό στιγματισμό και αποκλεισμό. Ασφαλώς βέβαια δεν μπορεί κανείς να κατανοήσει το ζήτημα του φυλετικού αποκλεισμού στις Η.Π.Α. σήμερα διαβάζοντας τον Σοφοκλή. Συγκεκριμένες και σαφείς πληροφορίες είναι απολύτως απαραίτητες για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της αδικίας και να μελετήσει τρόπους αντιμετώπισής της. Αλλά όταν βλέπουμε, και αισθανόμαστε, τη συμπόνια του Νεοπτόλεμου για τα βάσανα του κατατρεγμένου ξένου, μπορούμε να αναπτύξουμε μια κατανόηση, την οποία μπορούμε να μεταφέρουμε στο δικό μας πλαίσιο ζωής και δράσης, όποιο και αν είναι αυτό. Άρα, θα έλεγα, ότι η διαχρονικότητα των έργων αυτών έγκειται στον τρόπο με τον οποίο, μέσα από την υψηλή και δυνατή ποιητικότητά τους, και τη σχετική τους αφαιρετικότητα, παλεύουν με ανθρώπινα προβλήματα που παραμένουν ανεπίλυτα.

Κυρία Nussbaum, σας έχουν απονεμηθεί τιμητικοί τίτλοι από πολλά πανεπιστήμια μέχρις στιγμής. O τίτλος της Επιτίμου Διδάκτορος του Πανεπιστημίου Αθηνών έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία για εσάς; Και αν ναι, για ποιο λόγο;

Επιτρέψτε μου να σας πω πρώτα μερικά πράγματα για την προσωπική μου διαδρομή. Διάβασα για πρώτη φορά Αρχαίο Ελληνικό Δράμα όταν ήμουν 11 ετών. Αργότερα, στο γυμνάσιο, έπαιξα σε παραστάσεις αρχαίου δράματος και συνέχισα να διαβάζω τους κλασικούς. Στο Πανεπιστήμιο έμαθα αρχαία ελληνικά και επικεντρώθηκα σε αυτά τα έργα. Το 1966, εγκατέλειψα το Πανεπιστήμιο μετά τα πρώτα δύο έτη, για να εργαστώ ως ηθοποιός σε έναν θίασο ρεπερτορίου, ο οποίος είχε ιδρυθεί από την ελληνική κοινότητα του Ντιτρόιτ στο Μίσιγκαν και ανέβαζε παραστάσεις ελληνικού δράματος με σκηνοθέτη τον Αλέξη Σολομό, τον διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου της Επιδαύρου.
Όταν επέστρεψα στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση ήταν φυσικό η βασική μου κατεύθυνση να είναι οι Κλασικοί και να επικεντρωθώ στο Αρχαίο Δράμα. Συνεχίζοντας τις σπουδές μου σε μεταπτυχιακό επίπεδο, το ενδιαφέρον μου στράφηκε τόσο στο δράμα όσο και στη φιλοσοφία, αλλά οι Έλληνες ήταν πάντα στο επίκεντρο της δουλειάς μου. Τώρα τα ενδιαφέροντά μου έχουν μετατοπιστεί σε σύγχρονα ζητήματα και έχω αναπτύξει τις δικές μου φιλοσοφικές απόψεις, όμως ποτέ δεν παύω να νιώθω ότι οι Έλληνες –και οι Ρωμαίοι, επίσης- αποτελούν τις βασικές πηγές της φιλοσοφικής μου σκέψης. Και αυτό είναι φανερό σε ό,τι γράφω.
Επομένως, βλέπετε ότι η αρχαία Αθήνα είναι η πηγή για καθετί που κάνω, και γι’ αυτό είναι απίστευτα μεγάλη η συγκίνηση να παραλαμβάνω αυτόν τον τιμητικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η στιγμή που κάθισα μέσα στη Μεγάλη Αίθουσα Τελετών κοιτώντας τον Επίκουρο, τον Πυθαγόρα και όλες τις άλλες μορφές στους τοίχους, ήταν μια στιγμή βαθιάς ικανοποίησης και χαράς. Ένιωσα, επίσης, ευτυχής που μια γυναίκα μπορούσε να «συνομιλήσει» με εκείνες τις μορφές, διά μέσου των αιώνων, καθώς εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν και πολλές γυναίκες στις φιλοσοφικές σχολές!


Αρχή της σελίδας