ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη: M. Σταθόπουλος, Kαθηγητής, πρώην Πρύτανης και Yπουργός - Eπίδοση Tιμητικού Tόμου
Συνέντευξη - Πρόσωπα:
Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα

Συνέντευξη:
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΚΡΙΜΙΤΖΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ-ΛΑΛΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. Kαρράς

Πρόσωπα - Συνέντευξη: K. Σπινέλλη
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Kαθηγητής A. Γ. Παπαβασιλείου - Eργαστήριο Bιολογικής Xημείας

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Iωάννης-Θεοφάνης Παπαδημητρίου, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής: Eπίδοση τιμητικού τόμου

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Aναστάσιος-Παύλος Λεβέντης

Πρόσωπα - Συνέντευξη: Kαθηγητής Riccardo Campa
Πρόσωπα - Συνέντευξη: N. Σταυρακάκης
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Ο Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ και ο κ. Π. ΠΑΤΣΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΝΤΑΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΖΩΗ ΣΑΜΑΡΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΣΤΕΛΛΑ ΠΡΙΟΒΟΛΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΘ. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Θ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΝΝΑ ΜΠΕΝΑΚΗ-ΨΑΡΟΥΔΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΡΗΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Α. Μ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
NIGEL BEVAN

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. E. H. EMERY

Συνέντευξη:
Β. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
Μ. DÉON

Συνέντευξη:
Θ. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
Λ. ΚΑΚΙΣΗ

Συνέντευξη:
Ε. C. PRESCOTT

Συνέντευξη:
ΣΤΑΥΡΟΣ ΜΑΝΩΛΑΓΑΣ

Συνέντευξη:
ROBERT GALLO

Συνέντευξη:
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΕΡΕΦΟΣ

Συνέντευξη:
G. C. CHRISTIE

Συνέντευξη:
Χ. ΚΟΥΤΗΦΑΡΗΣ

Συνέντευξη:
JERKER BLOMQVIST

Συνέντευξη:
P. A. Yotopoulos

Συνέντευξη:
Μ. Παπαμιχαήλ

Συνέντευξη:
Recep Akdag

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
Βασίλειος Μαρκεζίνης

Συνέντευξη:
JAMES MERRIT DOWNEY

Συνέντευξη:
VACLAV KLAUS

Συνέντευξη:
MEIR STAMPFER

Συνέντευξη:
FRANCESCO BERLINGIERI

Συνέντευξη:
FERNARD LABRIE

Συνέντευξη:
ALLAN TEMPLETON

Συνέντευξη:
ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΖΕΒΕΓΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΑΛΙΤΗΣ

Συνέντευξη:
JOHANNES KODER

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD LAWRENCE HUNTER

Συνέντευξη:
GUY VERHOFSTADT

Συνέντευξη:
ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΛΕΞΙΟΥ

Συνέντευξη:
Ν. ΛΕΓΑΚΗΣ - Ε. ΓΙΑΜΑΡΕΛΛΟΥ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΡΙΑΡΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
MARTHA NUSSBAUM

Συνέντευξη:
GRIGORY ARSH

Συνέντευξη:
ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΟΣ ΛΥΣΣΑΡΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΩΚΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΥΡΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
MARVIN CARLSON

Συνέντευξη:
PETER AGRE

Συνέντευξη:
TOMAS HAGG

Συνέντευξη:
Π.B. ΠΑΣΧΟΣ

Συνέντευξη:
Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ.κ. Δημήτριος

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel (β' μέρος)

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel

Συνέντευξη:
GIULIO FERRONI

Συνέντευξη:
ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΣΠΥΡΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ

Συνέντευξη:
VALENTIN GARCIA YEBRA

Συνέντευξη:
ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ ΤΑΜΠΑΚΗ-ΙΩΝΑ

Συνέντευξη:
Γ. ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΛΑΜΠΡΙΝΟΥΔΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΥΤΣΕΛΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΡΟΥΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΧΑΤΖΗΑΡΓΥΡΗ

Συνέντευξη:
ΛΟΥΚΑΣ ΣΠΑΡΟΣ

Συνέντευξη:
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ

Συνέντευξη:
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Συνέντευξη:
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΧΡΥΣΑΦΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΑΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΓΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
SIR GEOFFREY LLOYD

Συνέντευξη:
ΘΑΝΑΣΗΣ ΛΑΛΑΣ

Συνέντευξη:
JOERG SCHAEFER

Συνέντευξη:
OΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΟΥ «TΕΧΝΩΝ EΠΙΣΚΕΨΙΣ»

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΚΚΑΣ

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣBOΛOΠOYΛOΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΒΒΑΣ

Συνέντευξη:
STANLEY HOFFMANN

Συνέντεξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΩΣΤΙΟΣ

Συνέντεξη:
ALBERT BANDURA

Συνέντεξη:
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

Συνέντεξη:
ΜΙΧΑΗΛ ΣΕΧΑΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΟΣ XΑΤΖΗΧΡΗΣΤΙΔΗΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΗΦΟΡΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ

Συνέντεξη:
ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ομιλία:
JORGE SAMPAIO

Συνέντευξη:
ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

Συνέντευξη:
JEFFREY M. DRAJEN

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD POSNER

Συνέντευξη:
ΓPHΓOPIOΣ ΠONTIΦHΞ

Συνέντευξη:
Α. ΔΑΝΑΣΣΗΣ - ΑΦΕΝΤΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
V. NAVASKY

Συνέντευξη:
Δ.Σ. ΓΑΛΑΝΟΣ

Συνέντευξη:
LOUIS IGNARRO

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΕΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ

Συνέντευξη:
ΕΠ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΑΠ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
M.J. OSBORNE

Συνέντευξη:
Π.B. ΠΑΣΧΟΣ

1/7/2005
Συνέντευξη στον Σ.Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Π.B. Πάσχος, Kαθηγητής της Θεολογικής Σχολής

Eπίδοση τιμητικού τόμου
σε έναν καταξιωμένο πανεπιστημιακό


O Π.Β. Πάσχος γεννήθηκε στη Λευκοπηγή Κοζάνης το 1933. Τελείωσε το Γυμνάσιο Κοζάνης και σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1951 χειροθετείται Αναγνώστης από τον Επίσκοπο Κοζάνης, που του δίνει και το όνομα Παντελής, γι' αυτό και άλλοι τον ξέρουν ως Πάσχο ή Πασχάλη και άλλοι ως Παντελή. Πάντως στο Π.Β. Πάσχος το πρώτο Π σημαίνει και τα δύο μικρά ονόματα. Μετά τις σπουδές του υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία στην Ελληνική Αεροπορία και στη συνέχεια εργάζεται στις εκδόσεις και στη δημοσιογραφία. Το 1965 φεύγει με υποτροφία για μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι, όπου εκπονεί και την πρώτη του διδακτορική διατριβή στη βυζαντινή φιλολογία. Μετά συνεχίζει την ειδίκευση στη βυζαντινή υμνογραφία στο Πανεπιστήμιο της Oξφόρδης και κατόπιν μεταβαίνει στη Γερμανία για να συνεχίσει εκεί τις σπουδές του. Κατά τη διάρκεια της εκεί παραμονής του, τον καλεί ο αείμνηστος Καθηγητής Ανδρέας Φυτράκης να επιστρέψει και να εργαστεί κοντά του στη Θεολογική Σχολή. Έτσι, το 1972 διορίζεται και εργάζεται ως επιμελητής, ενώ παράλληλα ολοκληρώνει και τη δεύτερη διδακτορική του διατριβή. Στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών ανέρχεται την κλίμακα των βαθμίδων και το έτος 2000 αποχωρεί λόγω ορίου ηλικίας. Ωστόσο, δεν διέκοψε ούτε στιγμή τη συνεργασία του με το Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας καθώς συνεχίζει, ακόμα και σήμερα, τις παραδόσεις του προς τους μεταπτυχιακούς φοιτητές στα μαθήματα της Υμνολογίας και Κριτικής Εκδόσεως των Αρχαίων Κειμένων.



O κ. Π.Β. Πάσχος

Στις 13 Ιουνίου, συνεργάτες, συνάδελφοι, φοιτητές αλλά και απλοί θαυμαστές του έργου τού καθηγητή Πάσχου παρευρέθηκαν στην τελετή επίδοσης τιμητικού τόμου. Xαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυνε ο Πρύτανης καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης, ο οποίος μίλησε για «έναν πανεπιστημιακό δάσκαλο που τίμησε και τιμά την επιστήμη της Θεολογίας και τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου μας. Τίμησε και τιμά το λειτούργημα ενός εμπνευσμένου και εμπνέοντος με τα γραπτά του θεολόγου, τίμησε και τιμά το διακόνημα ενός σύγχρονου κήρυκος της Χριστιανικής αλήθειας σε ευρέα στρώματα πιστών οι οποίοι αναζητούν αγωνιωδώς στηρίγματα πνευματικά και δρόμους στερέωσης της πίστης τους».
Από την πλευρά του, ο κοσμήτωρ της Θεολογικής Σχολής, πατήρ Γεώργιος Μεταλληνός, αναφέρθηκε «στον καθ' όλα άξιο συνάδελφο που λάμπρυνε τη Θεολογική Σχολή με την πολυετή σε αυτήν παρουσία του και την όλη προς αυτήν προσφορά του. Για έναν άνθρωπο ευλογημένο, που επί δεκαετίες μας φωτίζει και μας ευφραίνει με τον επιστημονικό του λόγο, τη λογοτεχνική και ιδιαίτερα την ποιητική προσφορά του, την εύχαρη και συναρπαστική συνομιλία του, αλλά και την αγγελική του ψαλμωδία».

Στη συνέντευξη που ακολουθεί ο καθηγητής Π.Β. Πάσχος μάς μιλά, μεταξύ άλλων, για τους μεγάλους δασκάλους του, την ποίηση, τη Θεολογία, τους νέους και την Εκκλησία.

Κύριε καθηγητά, έχετε μαθητεύσει δίπλα στον Φώτη Κόντογλου, ενώ έχετε επίσης ασχοληθεί με το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Θέλετε να μας μιλήσετε για τις δύο αυτές μορφές των Ελληνικών γραμμάτων; Τι ήταν εκείνο που σας τράβηξε στο έργο τους;

Από τα μικρά μου χρόνια, δηλαδή την ηλικία των πέντε-έξι ετών, είχα αρχίσει να ψάλλω και να διαβάζω, πριν ακόμα πάω σχολείο. Και με τους ολιγογράμματους παπάδες που είχα στο χωριό μου έμαθα τα γράμματα της Εκκλησίας. Αυτό με έβαλε στον δρόμο της παραδόσεως της Εκκλησίας. Oπότε, όταν αργότερα ήρθα στην Αθήνα, γνώρισα τον Κόντογλου, με τον οποίο συνεργαστήκαμε? και φυσικά αφού ο Κόντογλου ήταν παιδί του Παπαδιαμάντη για εμένα ο Παπαδιαμάντης ήταν παππούς μου! Oπότε ρίχτηκα σε μια γοητευτική γλώσσα που είναι γραμμένος ο Παπαδιαμάντης, μελέτησα τα έργα του, έγραψα κάμποσα δοκίμια και αργότερα έγραψα μια Ακολουθία ολόκληρη γι' αυτόν σαν να είναι όσιος αναγνωρισμένος από την Εκκλησία. Για μένα ο Παπαδιαμάντης είναι ο άγιος των νεοελληνικών γραμμάτων. Έτσι, αν κάποτε η Εκκλησία αναγνωρίσει ως Άγιο τον κυρ Αλέξανδρο θα έχει ακολουθία έτοιμη να ψάλλεται στη μνήμη του!

Η αγάπη μου στον Κόντογλου και τον Παπαδιαμάντη είναι πάρα πολύ μεγάλη. Και ο Κόντογλου ήταν, μαζί με τον Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο, από τους δύο δασκάλους μου στη λογοτεχνία. O ένας στην κριτική και τη λογοτεχνία και ο άλλος στη θρησκευτική παραδοσιακή λογοτεχνία της Εκκλησίας.

O καθηγητής Δ. Γόνης, μιλώντας στην εκδήλωση για το έργο σας, είπε χαρακτηριστικά: «O Π.Β. Πάσχος σε όλη του τη ζωή είχε δύο αγάπες, τη Λογοτεχνία και τη Θεολογία». Μιλήστε μας λίγο για τη σχέση της Λογοτεχνίας με τη Θεολογία.

Κάποτε με ρωτούσαν «γιατί είστε λογοτέχνης αφού είστε θεολόγος ή, γιατί είστε θεολόγος αφού είστε λογοτέχνης...» Εγώ έχω δύο πόδια. Το ένα ακουμπάει στη Θεολογία και το άλλο στη Λογοτεχνία. Δεν μπορώ να περπατήσω με το ένα πόδι. Περπατώ και με τα δύο. Και δεν θέλω το ένα να είναι εις βάρος του άλλου.
Τα ποιήματα τα οποία γράφω είναι πολλές φορές επηρεασμένα από την υμνογραφία την οποία διδάσκω στο Πανεπιστήμιο. Και η υμνογραφία δεν είναι άλλο από την ποίηση των Βυζαντινών, δηλαδή η λειτουργική ποίηση των χριστιανών ορθοδόξων σε όλα τα χρόνια τα παραδοσιακά, από τότε που ιδρύθηκε η Εκκλησία μέχρι σήμερα και έως τον αιώνα τον άπαντα. Αυτή η παράδοση της Εκκλησίας, η υμνογραφία της, συνεχώς τροφοδοτεί τις εμπνεύσεις των χριστιανών λογοτεχνών και ποιητών και επομένως επιδρά στην ευσέβεια, την πίστη των χριστιανών: η πίστη στη λογοτεχνία και η λογοτεχνία στην πίστη. Γι' αυτό και εγώ δεν θα μπορούσα να είμαι ούτε μόνο λογοτέχνης ούτε μόνο θεολόγος. Το ένα έτρεφε και βοηθούσε το άλλο. Το ίδιο θα έλεγα, ότι η υμνογραφία τρέφεται από το συναξάρι, από τους βίους και τα θαύματα των Αγίων. Αλλά και ο συναξαριστής τρέφεται από τον υμνογράφο. Έτσι έχουμε αυτή την αλληλοπεριχώρηση και το ένα τρέφει το άλλο. Βοηθάει το ένα τ' άλλο για να αναπτυχθούν. Γι' αυτό δεν είχε δίκιο και ο Έλληνας καθηγητής που μου είπε κάποτε στη Σορβόννη, ότι πρέπει να σταματήσω να γράφω ποίηση τώρα που ασχολούμαι με την επιστήμη...

Για την ποίησή σας έχει γραφτεί, μεταξύ άλλων, ότι αποπνέει μια νοσταλγία για έναν κόσμο που χάνεται. Ποια είναι εκείνα τα προσωπικά βιώματα που τρέφουν αυτή σας την ποίηση;

Εγώ έφυγα από το σπίτι μου σε ηλικία δώδεκα χρονών. Με τσαρούχια από δέρμα γουρουνιού. Δεν υπήρχαν παπούτσια, ήταν φτωχά τα μέρη που μεγάλωσα, ακόμα πιο φτωχός ο κόσμος. Ήρθε ο εμφύλιος με χίλια δυο βάσανα. Τα σχολεία μας άλλοτε ήταν φυλακές, άλλοτε ήταν νοσοκομεία και άλλοτε ορφανοτροφεία. Έτσι δεν μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε τα μαθήματα κανονικά. Αργότερα, έφυγα από το χωριό μου και πήγα στην Κοζάνη για να τελειώσω το γυμνάσιο και αμέσως μετά κατέβηκα με υποτροφία στην Αθήνα για να σπουδάσω. Δεν είχα όμως χρήματα για να πηγαίνω στο χωριό και να βλέπω τους αγαπημένους μου ανθρώπους. Ακόμα πιο δύσκολα ήταν τα χρόνια που έμεινα στο εξωτερικό για σπουδές. Έκανα εφτά χρόνια για να επιστρέψω στο χωριό μου. Αυτός ο νόστος και το άλγος του νόστου γινόταν νοσταλγία. Αυτή η νοσταλγία για τον γενέθλιο τόπο που δεν έπαψε ποτέ να με τυραννάει γίνεται πολλές φορές κρυστάλλινος αιμάτινος κόμπος μέσα στην καρδιά και από αυτή τη νοσταλγία βγαίνουν ποιήματα τα οποία μυρίζουν ζεστό κλίμα του χωριού, από τον καιρό που έβοσκα κατσίκια και έγραφα τα ποιήματά μου στις πλάκες, διότι δεν υπήρχε χαρτί. Τα πρώτα ποιήματα είναι γραμμένα σε αυτές τις πέτρινες πλάκες. Αλλά όταν αργότερα πήγα πάλι σε εκείνα τα μέρη να βρω αυτά τα ποιήματα, η βροχή και τα χιόνια τα είχαν σβήσει. Έτσι, προσπαθώ να γυρνάω με την ποίηση, με αυτή τη νοσταλγία, στον τόπο μου.

Γιατί οι νέοι απομακρύνονται όλο και περισσότερο από την Εκκλησία; Μήπως υπάρχει έλλειψη θρησκευτικής παιδείας στην Ελλάδα;

Δεν βλέπω τόσο έλλειψη θρησκευτικής παιδείας –και κατηχητικά υπάρχουν και η Εκκλησία διδάσκει κ.λπ. Θα έλεγα ότι οφείλεται περισσότερο στις υλιστικές θεωρίες που κερδίζουν σήμερα τον άνθρωπο και ιδιαίτερα τους νέους. Εάν προσφέρεις σε έναν νέο ένα παγωτό δεν θα προτιμήσει ένα στεγνό παξιμαδάκι που πρέπει να το βρέξει. Oι νέοι προτιμούν την εύκολη ζωή η οποία ξεστρατίζει. Το Ευαγγέλιο λέει ότι αυτοί που ακολουθούν την εύκολη ζωή ακολουθούν τον δρόμο εις απώλειαν. O δύσκολος δρόμος είναι αυτός που μας βγάζει στη θέωση. Και η πίστη χρειάζεται αγώνα για να την κερδίσεις.

Μήπως, όμως, και η Εκκλησία έχει συμβάλει με πράξεις και παραλείψεις της στο να δημιουργηθεί η παραπάνω κατάσταση; Η Εκκλησία είναι σε θέση να δώσει απαντήσεις στα σύγχρονα προβλήματα;

Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν ακουστεί πολλά σκάνδαλα και όλος ο κόσμος ρωτά τι θα γίνει με τον τάδε Πατριάρχη, με τον τάδε παπά κ.λπ. Τα σκάνδαλα πρέπει να ξέρετε ότι δεν έλειψαν ποτέ από την Εκκλησία. Το θέμα είναι ότι όταν λέμε Εκκλησία εννοούμε το σώμα του Χριστού, το μυστικό σώμα του Χριστού, το οποίο προσεύχεται, κοινωνεί και μετέχει των εκκλησιαστικών δρωμένων. Η Εκκλησία, λοιπόν, δεν είναι ένας παπάς, ένας δεσπότης ή ένας πατριάρχης. Αυτοί είναι πρόσωπα της Εκκλησίας διοικούντα και πολλές φορές κακοί άνθρωποι. Αλλά, όπως λέει ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, δεν είναι ο παπάς ο οποίος σε εξομολογεί ή σε μεταλαβαίνει που σου δίνει τη Χάρη. Αυτός είναι το μέσον που περνάει η Χάρη του Θεού. Αν είναι κακός παπάς εκείνος θα βρει τον λογαριασμό και θα πληρώσει με τον Θεό.

Η Εκκλησία και η παιδεία της Εκκλησίας μπορεί να δώσει απαντήσεις στα προβλήματα. Εάν ακολουθούμε την παράδοση των Πατέρων της Εκκλησίας υπάρχουν απαντήσεις σε όλα. Σήμερα, όμως, είμαστε όλοι της εύκολης ζωής. Λέω καμιά φορά στους φοιτητές μου: εάν δεν διαβάσετε τους Πατέρες της Εκκλησίας δεν μπορείτε να καταλάβετε το Ευαγγέλιο? και εάν δεν μπορείτε να καταλάβετε το Ευαγγέλιο, δεν μπορείτε να καταλάβετε πόσο δύσκολη είναι η ζωή και πόσο εύκολη γίνεται με τη χάρη του Θεού και τα μυστήρια της Εκκλησίας. Υπάρχουν λοιπόν απαντήσεις στα ερωτήματα της ζωής, αλλά πρέπει να έχει ο άνθρωπος το κλειδί, και το κλειδί είναι η ευσέβεια, οι Πατέρες της Εκκλησίας, τα βιβλία και κυρίως το Ευαγγέλιο.

Κύριε καθηγητά, το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στις Θεολογικές Σχολές και την Εκκλησία δεν φαίνεται να βρίσκει τη λύση του σύντομα, καθώς η Εκκλησία φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει τελικά στην ανωτατοποίηση των τεσσάρων εκκλησιαστικών σχολών. Εσείς τι πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει;

Προσωπικά πιστεύω ότι οι δύο Θεολογικές Σχολές είναι υπεραρκετές για να βγάλουν σωστούς Θεολόγους, αρκεί να επανδρωθούν σωστά, με πιστούς ανθρώπους, με πιστούς επιστήμονες. Η Θεολογία δεν είναι απλώς θέμα διδασκαλίας. Είναι θέμα πίστεως και διδασκαλίας. Όταν επιτυγχάνεται αυτό, δεν νομίζω ότι υπάρχει ούτε περιθώριο ούτε ανάγκη να ιδρυθούν άλλες Θεολογικές Ακαδημίες του αυτού επιπέδου.


Αρχή της σελίδας