ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη: M. Σταθόπουλος, Kαθηγητής, πρώην Πρύτανης και Yπουργός - Eπίδοση Tιμητικού Tόμου
Συνέντευξη - Πρόσωπα:
Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα

Συνέντευξη:
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΚΡΙΜΙΤΖΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ-ΛΑΛΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. Kαρράς

Πρόσωπα - Συνέντευξη: K. Σπινέλλη
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Kαθηγητής A. Γ. Παπαβασιλείου - Eργαστήριο Bιολογικής Xημείας

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Iωάννης-Θεοφάνης Παπαδημητρίου, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής: Eπίδοση τιμητικού τόμου

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Aναστάσιος-Παύλος Λεβέντης

Πρόσωπα - Συνέντευξη: Kαθηγητής Riccardo Campa
Πρόσωπα - Συνέντευξη: N. Σταυρακάκης
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Ο Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ και ο κ. Π. ΠΑΤΣΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΝΤΑΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΖΩΗ ΣΑΜΑΡΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΣΤΕΛΛΑ ΠΡΙΟΒΟΛΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΘ. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Θ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΝΝΑ ΜΠΕΝΑΚΗ-ΨΑΡΟΥΔΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΡΗΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Α. Μ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
NIGEL BEVAN

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. E. H. EMERY

Συνέντευξη:
Β. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
Μ. DÉON

Συνέντευξη:
Θ. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
Λ. ΚΑΚΙΣΗ

Συνέντευξη:
Ε. C. PRESCOTT

Συνέντευξη:
ΣΤΑΥΡΟΣ ΜΑΝΩΛΑΓΑΣ

Συνέντευξη:
ROBERT GALLO

Συνέντευξη:
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΕΡΕΦΟΣ

Συνέντευξη:
G. C. CHRISTIE

Συνέντευξη:
Χ. ΚΟΥΤΗΦΑΡΗΣ

Συνέντευξη:
JERKER BLOMQVIST

Συνέντευξη:
P. A. Yotopoulos

Συνέντευξη:
Μ. Παπαμιχαήλ

Συνέντευξη:
Recep Akdag

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
Βασίλειος Μαρκεζίνης

Συνέντευξη:
JAMES MERRIT DOWNEY

Συνέντευξη:
VACLAV KLAUS

Συνέντευξη:
MEIR STAMPFER

Συνέντευξη:
FRANCESCO BERLINGIERI

Συνέντευξη:
FERNARD LABRIE

Συνέντευξη:
ALLAN TEMPLETON

Συνέντευξη:
ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΖΕΒΕΓΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΑΛΙΤΗΣ

Συνέντευξη:
JOHANNES KODER

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD LAWRENCE HUNTER

Συνέντευξη:
GUY VERHOFSTADT

Συνέντευξη:
ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΛΕΞΙΟΥ

Συνέντευξη:
Ν. ΛΕΓΑΚΗΣ - Ε. ΓΙΑΜΑΡΕΛΛΟΥ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΡΙΑΡΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
MARTHA NUSSBAUM

Συνέντευξη:
GRIGORY ARSH

Συνέντευξη:
ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΟΣ ΛΥΣΣΑΡΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΩΚΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΥΡΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
MARVIN CARLSON

Συνέντευξη:
PETER AGRE

Συνέντευξη:
TOMAS HAGG

Συνέντευξη:
Π.B. ΠΑΣΧΟΣ

Συνέντευξη:
Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ.κ. Δημήτριος

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel (β' μέρος)

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel

Συνέντευξη:
GIULIO FERRONI

Συνέντευξη:
ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΣΠΥΡΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ

Συνέντευξη:
VALENTIN GARCIA YEBRA

Συνέντευξη:
ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ ΤΑΜΠΑΚΗ-ΙΩΝΑ

Συνέντευξη:
Γ. ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΛΑΜΠΡΙΝΟΥΔΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΥΤΣΕΛΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΡΟΥΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΧΑΤΖΗΑΡΓΥΡΗ

Συνέντευξη:
ΛΟΥΚΑΣ ΣΠΑΡΟΣ

Συνέντευξη:
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ

Συνέντευξη:
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Συνέντευξη:
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΧΡΥΣΑΦΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΑΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΓΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
SIR GEOFFREY LLOYD

Συνέντευξη:
ΘΑΝΑΣΗΣ ΛΑΛΑΣ

Συνέντευξη:
JOERG SCHAEFER

Συνέντευξη:
OΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΟΥ «TΕΧΝΩΝ EΠΙΣΚΕΨΙΣ»

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΚΚΑΣ

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣBOΛOΠOYΛOΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΒΒΑΣ

Συνέντευξη:
STANLEY HOFFMANN

Συνέντεξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΩΣΤΙΟΣ

Συνέντεξη:
ALBERT BANDURA

Συνέντεξη:
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

Συνέντεξη:
ΜΙΧΑΗΛ ΣΕΧΑΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΟΣ XΑΤΖΗΧΡΗΣΤΙΔΗΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΗΦΟΡΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ

Συνέντεξη:
ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ομιλία:
JORGE SAMPAIO

Συνέντευξη:
ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

Συνέντευξη:
JEFFREY M. DRAJEN

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD POSNER

Συνέντευξη:
ΓPHΓOPIOΣ ΠONTIΦHΞ

Συνέντευξη:
Α. ΔΑΝΑΣΣΗΣ - ΑΦΕΝΤΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
V. NAVASKY

Συνέντευξη:
Δ.Σ. ΓΑΛΑΝΟΣ

Συνέντευξη:
LOUIS IGNARRO

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΕΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ

Συνέντευξη:
ΕΠ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΑΠ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
M.J. OSBORNE

Συνέντευξη:
ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ

1/1/2004
Συνέντευξη στον Σ.Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Mε αφορμή τον διάκοσμο των Προπυλαίων του Πανεπιστημίου

Συνέντευξη με τον καθηγητή και ακαδημαϊκό Xρύσανθο Xρήστου


Καθισμένος στο γραφείο του στην οδό Σόλωνος, ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου έχει μπροστά του την παλιά γραφομηχανή με την οποία συνηθίζει να δουλεύει τα άρθρα και τα βιβλία του. Η συνάντησή μας πραγματοποιείται με αφορμή το νέο του βιβλίο που αναμένεται να εκδοθεί σε λίγους μήνες από το Γραφείο Δημοσιευμάτων της Ακαδημίας Αθηνών με θέμα το ζωγραφικό σύνολο που κοσμεί τα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Έχοντας πάντοτε το ίδιο πάθος και τον ίδιο ενθουσιασμό που τον ακολουθεί από τα νεανικά του χρόνια, ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου με συστηματικά ταξίδια σε ευρωπαϊκές χώρες συνέλεξε τα αρχειακά, εικαστικά και συγκριτικά εκείνα στοιχεία που τον οδήγησαν στην ερμηνεία αυτού «του μοναδικού και πρωτότυπου», όπως το χαρακτηρίζει, έργου που κοσμεί τα Προπύλαια του Πανεπιστημίου μας.

O συνομιλητής μας γεννήθηκε στις Θεσπιές Θηβών και σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου μας. Συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Βόννης και της Κολωνίας. Το 1965 εκλέγεται καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το 1978 μετακλήθηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1981 εκλέγεται τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Το τεράστιο συγγραφικό του έργο για την ιστορία και τη θεωρία της τέχνης συνεχίζει να μορφώνει χιλιάδες έλληνες φοιτητές αλλά και απλούς λάτρεις της τέχνης. Το μεγάλο ενδιαφέρον του κόσμου για τη δουλειά του ακαδημαϊκού Χρύσανθου Χρήστου, σχετικά με τον ζωγραφικό διάκοσμο των Προπυλαίων, έγινε αισθητό στην ειδική τελετή που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη Αίθουσα Τελετών της Ακαδημίας στις 9/12/2003. Δεν ήταν λίγοι άλλωστε εκείνοι που αμέσως μετά τη λήξη της εκδήλωσης και αφού συνεχάρησαν τον καθηγητή και ακαδημαϊκό πέρασαν από το Πανεπιστήμιο για να παρατηρήσουν για μια ακόμα φορά το ζωγραφικό διάκοσμο? αυτή τη φορά με άλλο μάτι...

«Το μήκος του έργου που κοσμεί τα Προπύλαια είναι σαρανταπέντε (45) μέτρα συμπεριλαμβανομένων των πτερυγίων και από τις δυο πλευρές. Το ύψος του από το έδαφος είναι επτά (7) μέτρα.

Η ιστορία που κρύβεται πίσω από το έργο που κοσμεί σήμερα το κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών συναγωνίζεται σε ενδιαφέρον την αισθητική του αξία.

«Το έργο», σημειώνει ο κ. Χρήστου, «σχετίζεται με τη δωρεά του Σίνα ο οποίος επειδή ήθελε κατά κάποιο τρόπο να γιορτάσει το ότι επελέγη για το κτήριο της Ακαδημίας η συγκεκριμένη θέση όπου είναι σήμερα κτισμένο και όχι κάποια άλλη, προσέφερε τότε 30.000 δρχ., τις 24.000 για κάποιο διακοσμητικό σύνολο στην Αθήνα, χωρίς να διευκρινίσει τι ακριβώς, και 6.000 δρχ. προκειμένου να γίνουν δυο μαρμάρινα αγγεία στο Μέγαρο του Όθωνα, ένα μέγαρο που δεν κατασκευάστηκε ποτέ.


O κ. Χρήστου

O Θεόφιλος Χάνσεν ο οποίος βρισκόταν εκείνη την περίοδο στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 1849, άρπαξε την ευκαιρία και επηρεασμένος από τον αδελφό του, τον Χριστιανό Χάνσεν, που είχε σχεδιάσει το κτήριο του Πανεπιστημίου σκέφτηκε αυτές τις 24.000δρχ. να τις χρησιμοποιήσει για τη δημιουργία ενός διακοσμητικού συνόλου στην ανοικτή στοά του Πανεπιστημίου. O Θεόφιλος Χάνσεν «υπέκλεψε» δηλαδή κατά κάποιο τρόπο τη θέληση του Σίνα να δωρίσει αυτά τα χρήματα, και αμέσως συστήνει μια επιτροπή η οποία στέλνει γράμμα στο Σίνα και του προτείνει να δώσει τα χρήματα για να γίνει ένα εικονογραφικό σύνολο στα προπύλαια του Πανεπιστημίου. O Σίνας αμέσως το δέχτηκε γιατί σκέφτηκε ότι με αυτό τον τρόπο θα τιμούσε το φίλο του τον Όθωνα, δεδομένου ότι το Πανεπιστήμιο λεγόταν τότε «Oθωνικό» ή «Oθώνειο». Επομένως, σκέφτηκε ότι θα ήταν ευκαιρία να προτείνει έναν καλλιτέχνη της αρεσκείας του, τον Κάρλ Ραλ, έναν ζωγράφο που είχε δουλέψει πολλά χρόνια για τον Σίνα, ζωγραφίζοντας αρκετά από τα Μέγαρά του στη Βιέννη, στη Βενετία και αλλού. O Σίνας σκέφθηκε ότι θα μπορούσε άλλωστε εύκολα να επιβάλει και το θέμα που θα ζωγραφίσει ο Ραλ, καθώς είχε πολύ καλές σχέσεις και με τον Χάνσεν. Έτσι, με την «προτροπή» του Σίνα, ο Ραλ σκέφθηκε να κάνει μια laudatio, έναν ύμνο για τον Όθωνα. Αρχίζει και κάνει ένα πρώτο σχέδιο, πιθανότατα το 1849 κατά την παραμονή του στην Αθήνα. Στο πρώτο αυτό σκαρίφημα ο Όθωνας απεικονίζεται όρθιος. Για την σχεδίαση αυτή ο Ραλ επηρεάστηκε από μια ανάλογη παράσταση του Κάουλμπαχ, του σημαντικότερου τότε γερμανού καλλιτέχνη, στην οποία εικονίζεται ο βασιλιάς της Βαυαρίας Λουδοβίκος ο Πρώτος μεταξύ καλλιτεχνών. Έργο ζωγραφισμένο το 1848, που ασφαλώς ήταν γνωστό στο Ραλ, ο οποίος είχε εργαστεί και στο Μόναχο. Όταν γύρισε όμως στην Βιέννη έφτιαξε ένα δεύτερο υδατογραφημένο σχέδιο στο οποίο, εκτός από τα άλλα θέματα, απεικονίζει τον Όθωνα σαν Βασιλιά, καθιστό με την κορώνα στο κεφάλι, να κρατά στο ένα χέρι το σκήπτρο και στο άλλο την υδρόγειο σφαίρα, όπως συνηθιζόταν εκείνη την περίοδο να απεικονίζονται οι βασιλείς. Αλλά το 1962 γίνεται η έξωση του Όθωνα και επομένως ο Σίνας κατάλαβε ότι το έργο δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί με την κατάσταση που επικρατούσε τότε στην Ελλάδα. Έτσι, προτείνει στον Ραλ να το διορθώσει. O Ραλ πράγματι κάνει ένα τρίτο σχέδιο, άγνωστο μέχρι σήμερα. Το σχέδιο αυτό ήρθε στο φως ύστερα από τη δική μας έρευνα. Το πρωτότυπο ελαιογραφημένο σχέδιο δεν έχει ακόμα βρεθεί, ωστόσο, είμαστε βέβαιοι ότι υπήρξε καθώς το σχέδιο αυτό έγινε χαλκογραφία από το φίλο του Ραλ, τον Μάγιερ. Το είχε επίσης αντιγράψει ένας λιθογράφος. Το ελαιογραφημένο αυτό έργο που ήταν περίπου 13 μέτρα, μετά το θάνατο του Ραλ το 1865, το κράτησε ο Σίνας μέχρι το θάνατό του το 1874. Από εκεί και μετά το έργο περνά στο χέρια της κόρης του Ελένης. Έως τότε η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα δεν επέτρεπε να πραγματοποιηθεί το έργο. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο Τρικούπης και ο Γεώργιος δεν θα το δέχονταν. O Τρικούπης, βέβαια, αλλάζει στάση κυρίως από το 1874 και μετά, όταν έγραψε το άρθρο «Ενεστώς και παρελθόν». Τότε φαίνεται πως κάπως μαλάκωσε και άρχισαν και οι ενέργειες να βρεθούν χρήματα για το έργο, καθώς τα χρήματα του Σίνα είχαν εξαντληθεί. Φαίνεται πως και ο Χάνσεν αλλά και ο Τρικούπης έκαναν ενέργειες να βρεθούν τα χρήματα. Το ποσό τελικά δόθηκε από τον Δούμπα. Όπως φαίνεται άλλωστε και από τα αρχεία του Πανεπιστημίου Αθηνών αλλά και από τους πρυτανικούς λόγους της περιόδου, το 1889 ο Νικόλαος Δούμπας έκανε δωρεά 70.000 δρχ. Τότε ο Χάνσεν βρήκε έναν καλλιτέχνη, έναν μαθητή του Γκρήπενκερλ, τον Εδουάρδο Λεμπιέσκι. Αυτός ανέλαβε να φιλοτεχνήσει το έργο με βάση το τρίτο σχέδιο του Ραλ. Το έργο πραγματοποιήθηκε από τον Απρίλιο μέχρι τον Oκτώβριο του 1889 και ο Λεμπιέσκι πήρε για τη δουλειά του 10.000 φιορίνια, όπως γράφει ο Τσίλερ.

Περιγραφή του έργου

«Στο κέντρο φιλοξενείται μια laudatio του Όθωνα ενώ το έργο έχει εμπλουτιστεί από τον Ραλ και με μια σειρά από άλλα στοιχεία. Έτσι, από την μια πλευρά έχουμε ένα μυθολογικό θέμα, τον Προμηθέα ο οποίος φέρνει τη φωτιά στους ανθρώπους και από την άλλη, σαν απάντηση απεικονίζεται ο Απόστολος Παύλος, ο οποίος φέρνει το φως του Χριστιανισμού. Πρόκειται για μια παράσταση που πιθανότατα παριστάνει τον Απόστολο Παύλο να μιλάει στην Πνύκα και οι τέσσερις άνθρωποι που έχει μπροστά του είναι το Αθηναϊκό κοινό. Έτσι, δίνεται αμέσως η αντίθεση μεταξύ ειδωλολατρισμού και Χριστιανισμού. Έχουμε γυμνές μορφές στο ένα, ντυμένες στο άλλο. Ανοικτή μπαρόκ σύνθεση στο ένα, κλειστή κλασική στο άλλο. Oι δημιουργοί του έργου σκέφτηκαν με αυτό τον τρόπο να δημιουργήσουν και ένα πάνθεον μεγάλων μορφών της αρχαίας Ελληνικής ιστορίας. Είναι πραγματικά εκπληκτικό το αποτέλεσμα, καθώς ποτέ στο παρελθόν δεν έχει υπάρξει κάτι ανάλογο σε τέτοια έκταση και με τέτοιους συσχετισμούς. Η μεγαλοφυΐα και η μοναδικότητα του έργου έγκειται στο γεγονός ότι ο Ραλ κατόρθωσε να δώσει έναν συνδυασμό των ελευθερίων τεχνών στις οποίες προσέθεσε και ορισμένες άλλες. Για παράδειγμα, η Αρχαιολογία και η Ιστορία δεν υπάρχουν πουθενά αλλού. Ή αντί για την Διαλεκτική έχει βάλει τη Ρητορική. Το καταπληκτικό για εμάς είναι ότι στο έργο υπάρχει αντιστοιχία όλων των τεχνών και των επιστημών με τις μορφές τους. Στην Ιατρική, για παράδειγμα, παρουσιάζεται και ο Ιπποκράτης αλλά και ο Δέξιππος. Στους αθλητές απεικονίζονται για πρώτη φορά οι Διαγορίδες αλλά και η Καλλιπάτειρα. Για τα Μαθηματικά έχει τον Ευκλείδη και τον Αρχιμήδη. Από αυτή την άποψη λοιπόν, το έργο είναι μοναδικό και αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία από πλευράς συνδυασμού των τεχνών και των επιστημών με τους ανθρώπους οι οποίοι τις εκπροσώπησαν. Αξίζει τέλος να πούμε ότι ο Ραλ για να διευκολύνει το θεατή στην αναγνώριση των προσώπων που εικονίζονται, χρησιμοποιεί λεζάντες με τα ονόματά τους, για να δείξει καλύτερα την πορεία από τον Προμηθέα στον Απόστολο Παύλο».

Υπάρχουν στοιχεία που διαφοροποιούν το έργο από την τελευταία παραλλαγή που είχε κάνει ο Ραλ; O Λεμπιέσκι προσέθεσε στοιχεία;

Βεβαίως. Oι Διαγορίδες και η Καλλιπάτειρα είναι ορισμένα από αυτά τα στοιχεία. O Όμηρος καθώς και η Σαπφώ είναι σε εντελώς διαφορετική θέση από αυτή που τους παρίστανε ο Ραλ. O Δημοσθένης στις πρώτες παραλλαγές δεν υπάρχει πουθενά.

Από ποια έργα έχει επηρεαστεί ο Ραλ;

Έχει σίγουρα δεχτεί επιδράσεις από το έργο του Ραφαήλ. O Ραλ δούλεψε για πάρα πολλά χρόνια στη Ρώμη. Η μορφή του Πλάτωνα είναι επηρεασμένη από το έργο «Η Σχολή των Αθηνών». Εξάλλου, ο τρόπος με τον οποίο απεικονίζεται ο Αρχιμήδης είναι ο τρόπος με τον οποίο απεικονίζεται ο Ευκλείδης στη «Σχολή των Αθηνών». Μερικά θέματα τα έχει πάρει, επίσης, από τον Έγκρ ο οποίος έχει ζωγραφίσει το 1827 το έργο «Η Αποθέωση του Oμήρου». Για όλες τις μορφές υπάρχουν τέλος επιρροές από τον Πλούταρχο. Αυτό φαίνεται διότι ο Ραλ δεν ενδιαφερόταν απλώς να δώσει τις μορφές αλλά να δώσει και κάτι από τον ίδιο το χαρακτήρα τους στις απεικονίσεις. Μια ρήση του Σόλωνος που αναφέρεται στον Πλούταρχο την έχει παραθέσει αυτούσια ο Ραλ.

Το κεντρικό κομμάτι του έργου αποτελεί, όπως είπαμε, τη laudatio του Όθωνα. Τι το χαρακτηρίζει;

O Όθωνας είναι ρεαλιστική προσωπογραφία σε αντίθεση με τις άλλες μορφές που είναι ιδεαλιστικές προσωπογραφίες. Αυτό είναι και ένα ακόμα σημαντικό διαφοροποιητικό στοιχείο στο έργο του Ραλ. Κοντά στις ρεαλιστικές προσωπογραφίες κάνει τους επιφανείς της αρχαιότητας ιδεαλιστικές προσωπογραφίες. Κάνει αλληγορικές προσωπογραφίες από την μια πλευρά και από την άλλη τον Προμηθέα. O Απόστολος Παύλος, βέβαια, ίσως είναι πραγματικό πρόσωπο, όπως και μια από τις μορφές που είναι κοντά στον Πλάτωνα, η οποία σε αντίθεση με όλες τις άλλες δεν έχει όνομα. Αυτή η μορφή μάλλον είναι ο Πολύγνωτος, με τα προσωπογραφικά χαρακτηριστικά του ίδιου του Ραλ. Αυτό είναι συνηθισμένο, το έχουμε δει και σε άλλες περιπτώσεις ο καλλιτέχνης να παριστάνει μορφές στα έργα του δίνοντάς τους τα δικά του χαρακτηριστικά.

Για ποιο λόγο ο Όθωνας παρίσταται με χλαμύδα;

O Όθωνας συνήθιζε να ντύνεται με φουστανέλα αλλά και με χλαμύδα. Την απεικόνιση του Όθωνα με τη χλαμύδα μάλλον την επέβαλε στον Ραλ ο Σίνας. Του έχει επίσης τοποθετήσει στο κεφάλι κάτι σαν κορώνα παριστάνοντάς τον όπως στην αρχαιότητα ο τύπος του Βασιλιά Ήλιου στη Ρόδο, την Αλεξάνδρεια και αλλού. Επίσης, τον παριστάνουν με χλαμύδα θέλοντας με αυτό τον τρόπο να τον συνδέσουν με την Ελλάδα και τη συνέχεια του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Ως έναν άνθρωπο, δηλαδή, ο οποίος επιχειρεί να επαναφέρει την αρχαία δόξα στην Ελλάδα.

Τι ανάγκες, θεωρείτε, ότι παρουσιάζει το έργο ως προς τη συντήρησή του;

Το έργο αυτό πρέπει να προστατευτεί. Αυτό που το έχει σώσει μέχρι σήμερα είναι το γεγονός ότι βρίσκεται πάρα πολύ ψηλά και κανένας δεν μπορεί να το φτάσει. Αυτό όμως δεν μπορεί να διασφαλίζει την ακεραιότητά του αιώνια. Γι' αυτό είναι απαραίτητο να ερωτηθούν οι ειδικοί για τους τρόπους προστασίας που μπορούν να εφαρμοστούν στο μέλλον.

Το βιβλίο του καθηγητή και ακαδημαϊκού Χρύσανθου Χρήστου θα κυκλοφορήσει σύντομα. Ωστόσο για εκείνον η επίπονη εργασία δεν σταματά εδώ…

«Θέλω να βρω την τελευταία παραλλαγή του έργου που έχει κάνει ο Ραλ. Σκέφτηκα ότι το σχέδιο αυτό θα επέστρεψε στα χέρια των κληρονόμων του Σίνα. Θα κάνω μια κρούση προς την κατεύθυνση αυτή. Να το κράτησε ο Λεμπιέσκι αποκλείεται διότι ο Λεμπιέσκι θα το άφηνε στην Ακαδημία. Το πρώτο σχέδιο του Ραλ είναι στην Ακαδημία της Κοπεγχάγης, το δεύτερο στην Ακαδημία καλών τεχνών της Βιέννης. Το τρίτο όμως; Χωρίς να είναι ένα από τα προβλήματα που ενδιαφέρουν κατά μείζονα λόγο την έρευνα, δεδομένου ότι υπάρχουν οι χαλκογραφίες του Μάγιερ που το υποστηρίζουν, θα το αναζητήσω μέχρι να το βρω!»

 

Αρχή της σελίδας