ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη: M. Σταθόπουλος, Kαθηγητής, πρώην Πρύτανης και Yπουργός - Eπίδοση Tιμητικού Tόμου
Συνέντευξη - Πρόσωπα:
Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα

Συνέντευξη:
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΚΡΙΜΙΤΖΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ-ΛΑΛΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. Kαρράς

Πρόσωπα - Συνέντευξη: K. Σπινέλλη
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Kαθηγητής A. Γ. Παπαβασιλείου - Eργαστήριο Bιολογικής Xημείας

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Iωάννης-Θεοφάνης Παπαδημητρίου, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής: Eπίδοση τιμητικού τόμου

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Aναστάσιος-Παύλος Λεβέντης

Πρόσωπα - Συνέντευξη: Kαθηγητής Riccardo Campa
Πρόσωπα - Συνέντευξη: N. Σταυρακάκης
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Ο Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ και ο κ. Π. ΠΑΤΣΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΝΤΑΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΖΩΗ ΣΑΜΑΡΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΣΤΕΛΛΑ ΠΡΙΟΒΟΛΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΘ. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Θ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΝΝΑ ΜΠΕΝΑΚΗ-ΨΑΡΟΥΔΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΡΗΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Α. Μ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
NIGEL BEVAN

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. E. H. EMERY

Συνέντευξη:
Β. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
Μ. DÉON

Συνέντευξη:
Θ. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
Λ. ΚΑΚΙΣΗ

Συνέντευξη:
Ε. C. PRESCOTT

Συνέντευξη:
ΣΤΑΥΡΟΣ ΜΑΝΩΛΑΓΑΣ

Συνέντευξη:
ROBERT GALLO

Συνέντευξη:
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΕΡΕΦΟΣ

Συνέντευξη:
G. C. CHRISTIE

Συνέντευξη:
Χ. ΚΟΥΤΗΦΑΡΗΣ

Συνέντευξη:
JERKER BLOMQVIST

Συνέντευξη:
P. A. Yotopoulos

Συνέντευξη:
Μ. Παπαμιχαήλ

Συνέντευξη:
Recep Akdag

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
Βασίλειος Μαρκεζίνης

Συνέντευξη:
JAMES MERRIT DOWNEY

Συνέντευξη:
VACLAV KLAUS

Συνέντευξη:
MEIR STAMPFER

Συνέντευξη:
FRANCESCO BERLINGIERI

Συνέντευξη:
FERNARD LABRIE

Συνέντευξη:
ALLAN TEMPLETON

Συνέντευξη:
ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΖΕΒΕΓΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΑΛΙΤΗΣ

Συνέντευξη:
JOHANNES KODER

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD LAWRENCE HUNTER

Συνέντευξη:
GUY VERHOFSTADT

Συνέντευξη:
ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΛΕΞΙΟΥ

Συνέντευξη:
Ν. ΛΕΓΑΚΗΣ - Ε. ΓΙΑΜΑΡΕΛΛΟΥ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΡΙΑΡΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
MARTHA NUSSBAUM

Συνέντευξη:
GRIGORY ARSH

Συνέντευξη:
ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΟΣ ΛΥΣΣΑΡΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΩΚΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΥΡΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
MARVIN CARLSON

Συνέντευξη:
PETER AGRE

Συνέντευξη:
TOMAS HAGG

Συνέντευξη:
Π.B. ΠΑΣΧΟΣ

Συνέντευξη:
Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ.κ. Δημήτριος

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel (β' μέρος)

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel

Συνέντευξη:
GIULIO FERRONI

Συνέντευξη:
ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΣΠΥΡΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ

Συνέντευξη:
VALENTIN GARCIA YEBRA

Συνέντευξη:
ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ ΤΑΜΠΑΚΗ-ΙΩΝΑ

Συνέντευξη:
Γ. ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΛΑΜΠΡΙΝΟΥΔΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΥΤΣΕΛΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΡΟΥΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΧΑΤΖΗΑΡΓΥΡΗ

Συνέντευξη:
ΛΟΥΚΑΣ ΣΠΑΡΟΣ

Συνέντευξη:
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ

Συνέντευξη:
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Συνέντευξη:
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΧΡΥΣΑΦΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΑΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΓΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
SIR GEOFFREY LLOYD

Συνέντευξη:
ΘΑΝΑΣΗΣ ΛΑΛΑΣ

Συνέντευξη:
JOERG SCHAEFER

Συνέντευξη:
OΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΟΥ «TΕΧΝΩΝ EΠΙΣΚΕΨΙΣ»

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΚΚΑΣ

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣBOΛOΠOYΛOΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΒΒΑΣ

Συνέντευξη:
STANLEY HOFFMANN

Συνέντεξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΩΣΤΙΟΣ

Συνέντεξη:
ALBERT BANDURA

Συνέντεξη:
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

Συνέντεξη:
ΜΙΧΑΗΛ ΣΕΧΑΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΟΣ XΑΤΖΗΧΡΗΣΤΙΔΗΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΗΦΟΡΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ

Συνέντεξη:
ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ομιλία:
JORGE SAMPAIO

Συνέντευξη:
ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

Συνέντευξη:
JEFFREY M. DRAJEN

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD POSNER

Συνέντευξη:
ΓPHΓOPIOΣ ΠONTIΦHΞ

Συνέντευξη:
Α. ΔΑΝΑΣΣΗΣ - ΑΦΕΝΤΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
V. NAVASKY

Συνέντευξη:
Δ.Σ. ΓΑΛΑΝΟΣ

Συνέντευξη:
LOUIS IGNARRO

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΕΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ

Συνέντευξη:
ΕΠ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΑΠ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
M.J. OSBORNE

Συνέντευξη:
OΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΟΥ «TΕΧΝΩΝ EΠΙΣΚΕΨΙΣ»

1/10/2003
Συνέντευξη στον Σ.Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

Mελοποιώντας τον Kωστή Παλαμά...

Oι συνθέτες του «Tεχνών Eπίσκεψις» ‘μιλούν’ με το έργο του μεγάλου ποιητή


Με μια βραδιά αφιερωμένη στον Κωστή Παλαμά, τον άνθρωπο που σφράγισε με το ποιητικό και πεζογραφικό του έργο τη νεότερη λογοτεχνία, έκλεισε για εφέτος ο τέταρτος κύκλος εκδηλώσεων πολιτισμού στο ιστορικό κτήριο της οικίας Κλεάνθη. Είκοσι σύγχρονοι συνθέτες συναντήθηκαν και μελοποίησαν ποίηση του Κωστή Παλαμά ειδικά για τις εκδηλώσεις «Τεχνών Επίσκεψις» στο Παλαιό Πανεπιστήμιο. Την εκδήλωση προλόγισε η καθηγήτρια κυρία Ελένη Πολίτου-Μαρμαρινού η οποία προσέγγισε, μέσα από τα κριτικά κείμενα του Κωστή Παλαμά, τη σχέση της ποίησής του με τη μουσική. Πώς δηλαδή ο μελωδικός Παλαμάς αξιοποιώντας τους ήχους της γλώσσας δημιουργεί με το άκουσμα των στίχων του μουσικές εντυπώσεις.
Κατά τον Παλαμά, όπως αναφέρει η κυρία Πολίτου-Μαρμαρινού, «η μουσική εντύπωση» που αφήνει στο άκουσμά της η ποίηση «είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του ποιητικού λόγου» και με αυτήν την έννοια «η ποίηση στην ουσιαστική της χάρη δεν είναι παρά μουσική». Για τη μουσική αποτύπωση του δικού του λόγου ο Παλαμάς εκμεταλλεύεται και ενεργοποιεί όλες τις λανθάνουσες δυνατότητες της ελληνικής στιχουργικής παράδοσης, από τον Όμηρο και τον Πίνδαρο ως τον Ρωμανό τον Μελωδό, τον Ερωτόκριτο, το δημοτικό τραγούδι, τον Σολωμό και τον Κάλβο, προβαίνοντας όμως συγχρόνως και σε τολμηρές καινοτομίες θησαυρισμένες συχνά στο μετρικό εργαστήρι του Oυγκώ, των παρνασσικών και των συμβολιστών ποιητών.

Η κ. Πολίτου - Μαρμαρινού
Έτσι – για να περιοριστώ στη ρυθμική ποικιλία και τη νέα μουσικότητα που προσέδωσε στον δεκαπεντασύλλαβο – άλλοτε μετακινεί την τομή από την όγδοη συλλαβή σε άλλη θέση:
Αρματωλών την πλάσανε θυμοί / καημοί μαρτύρων
άλλοτε δημιουργεί δύο τομές στον ίδιο στίχο, με αποτέλεσμα έναν προσφιλή του τριμερή ρυθμό:
`Ανθη πελεκητά / χλωμές γραφές / λευκές νεράιδες /
και άλλοτε παρεμβάλλει στο εσωτερικό του στίχου ισχυρές νοηματικές παύσεις / τελείες, που αποαυτοματοποιούν την κανονικότητα του μετρικού ρυθμού εισάγοντας στον λόγο της ποίησης τον φυσικό και διακυμαινόμενο ρυθμό της γλώσσας:
Σιγά. / Μην τρέμης. / Είμαστε των τραγουδιών οι Μοίρες.
Με αυτούς και πολλούς άλλους τρόπους, υπογραμμίζει η κυρία Πολίτου, συνθέτει «σοφές συμφωνίες ρυθμών που εσφιχτόδεσαν μέσα τους την υψηλή μουσική σκέψη», κατά την εύστοχη παρατήρηση του Λάμπρου Πορφύρα, του μουσικότερου, καθότι γνησιότερου συμβολιστή, ποιητή μας από όλους τους συγχρόνους του. Δημιουργεί έτσι ο Παλαμάς ένα είδος Εθνικής Σχολής όχι της μουσικής αλλά της μουσικότητας του νεοελληνικού στίχου, μια «μουσικότητα του εμείς» εντελώς ανάλογη με τον «λυρισμό του εμείς» της ποίησής του. Και είναι ασφαλώς αυτή η «μουσικότητα του εμείς» που γοήτευσε τον Μανόλη Καλομοίρη, ιδρυτή της Εθνικής Σχολής στη μουσική, όπως άλλωστε το ομολογεί και ο ίδιος στην κλασική μελέτη του «O Παλαμάς και η μουσική».
Ωστόσο, τονίζει η κυρία Πολίτου, η εντελώς προσωπική μουσικότητα των παλαμικών στίχων δεν είναι αποτέλεσμα των μετρικορυθμικών καινοτομιών που πραγματοποίησε ο Παλαμάς στο πλαίσιο του, κοινόχρηστου άλλωστε, μετρικού συστήματος του εξωκειμενικά κωδικοποιημένου και με περιορισμένους βαθμούς ελευθερίας κατά την εφαρμογή του. O Παλαμάς επιτυγχάνει μια «μουσικότητα του εγώ» στον ποιητικό του λόγο εκμεταλλευόμενος τις απεριόριστες, σε σχέση με το μετρικό υποσύστημα, δυνατότητες που του προσφέρουν οι ήχοι του γλωσσικού συστήματος. Και καθώς ο «μουσικός» συνδυασμός των φθόγγων και των «ήχων» της γλώσσας δεν ακολουθεί κανένα προκαθορισμένο και άρα κοινόχρηστο πρότυπο, όπως το μετρικό, αλλά πραγματώνεται κάθε φορά σε συγκεκριμένους στίχους, αποτελεί προσωπικό του επίτευγμα και σφραγίζει αποφασιστικά τον λόγο και τη φωνή του.
Με βασικό σχήμα την επανάληψη διαφόρων γλωσσικών μονάδων (φράσεων, λέξεων, φθόγγων) δημιουργεί εσωτερικές ομοιοκαταληξίες και παρηχήσεις:
Η Ευρώπη απέραντη φωτιά μέσ’ στο σκοτάδι του `Αδη
που κάποτε παίρνουν τη μορφή φωνητικού συμβολισμού:
Ή μήπως ξαναουρλιάζοντας οι ρασοφόροι λύκοι
από μια πείνα ασκητική και μυστική μια λύσσα

και κάποτε τη μορφή ετυμολογικής (ή και παρετυμολογικής) συστοιχίας:
Μέσα στο χάος χάνονται των μυστηρίων
Η «φωνητική» αυτή μουσικότητα του παλαμικού στίχου με τις πάσης φύσεως συνηχήσεις συνοδεύει υποβλητικά, ως κατάλληλη μουσική υπόκρουση, την ανάπτυξη του θέματος, αποδίδοντας ακουστικά τη λικνιστική ηρεμία της Λιμνοθάλασσας:
Τα πρώτα μου χρόνια τ’ αξέχαστα τάζησα
κοντά στ’ ακρογιάλι,
στη θάλασσα εκεί τη ρηχή και την ήμερη,
στη θάλασσα εκεί την πλατιά, τη μεγάλη

ή μεταφέροντας τον αργό, μελαγχολικό ρυθμό των τραγουδιών της Ανατολής:
Γιαννιώτικα, σμυρνιώτικα, πολίτικα,
μακρόσυρτα τραγούδια ανατολίτικα,
λυπητερά,
πώς η ψυχή μου σέρνεται μαζί σας!
[...]
 

Για την προσέγγιση τους στον «μουσικό Παλαμά» μάς μίλησαν, επίσης, κάποιοι από τους συνθέτες που μελοποίησαν το έργο του.

O Λουδοβίκος των Ανωγείων, μελοποιώντας το μοιρολόι του Παλαμά για το υιό του «συνειδητοποίησε πόσο σημαντικό είναι το αληθινό συναίσθημα ενός πατέρα που χάνει το υιό του αλλά και το ποιητικό ύψος του Παλαμά». «Θεωρώ», σημειώνει ο μουσικοσυνθέτης, «ότι είναι το ανώτερο μοιρολόι που έχω ακούσει, ο πιο ωραίος θρήνος, το πιο γλυκύ πέρασμα από τη ζωή στο θάνατο».
«Το πρώτο που θέλω να πω είναι πως πίστευα για τις παραγγελίες ότι δεν θα με διευκόλυναν τόσο πολύ, ήταν κάτι που δεν το είχα ξανακάνει ποτέ», σημειώνει από την πλευρά του ο Oρφέας Περίδης. «Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, για κάποιο άγνωστο λόγο έγραψα μια πάρα πολύ ωραία, τουλάχιστον για εμένα, μελωδία. Το δεύτερο που θέλω να σημειώσω είναι πως δεν πίστευα ποτέ πως θα μελοποιούσα Παλαμά, είχα αλλιώς στο μυαλό μου τον Παλαμά. Η επιλογή, ωστόσο, των συγκεκριμένων στίχων ήταν τόσο επιτυχής που μου φάνηκαν σαν στίχοι για τραγούδι».

O Γιώργος Ανδρέου υπογραμμίζει πως «κάθε φορά που προσεγγίζει κανείς έναν σημαντικό ποιητή ασκείται στην επαφή του με την γλώσσα που δυστυχώς στην εποχή μας έχει φτωχύνει πάρα πολύ. Όταν λοιπόν έρχεσαι αντιμέτωπος με αυτή τη μεγάλη ποίηση συνειδητοποιείς το μέγεθος της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού λόγου».

O Γιάννης Αρχιμανδρίτης σημειώνει πως το ξεχωριστό που βρήκε στον Κωστή Παλαμά «είναι η πολυσυλλεκτικότητα των νοημάτων. Ενώ έχει κάνει ένα τεράστιο έργο καταφέρνει σχεδόν κάθε έργο του να διαφοροποιείται σε νόημα και σε έννοιες από το προηγούμενο. Λαμβάνοντας υπόψη αυτό αν προσπαθήσεις να μελοποιήσεις Παλαμά δυσκολεύεσαι γιατί πρέπει το κάθε ποίημα να έχει το βάρος των προηγουμένων του».

Η Μελίνα Τανάγρη επισημαίνει τη δυσκολία που αντιμετώπισε στην προσπάθειά της να μελοποιήσει Παλαμά. «Η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύτηκα πολύ με την ποίηση του Παλαμά. Στην αρχή κοίταξα κάποια ποιήματά του και ήταν πολύ δύσκολο να τα κάνω δικά μου. Μετά από πολλή προσπάθεια, όμως, βρήκα ένα που με άγγιξε και μπόρεσα και ακούμπησα επάνω του. Η δυσκολία ήταν να βρω την κατάλληλη μουσική που θα ταίριαζε στην ποίηση του Παλαμά αλλά ταυτόχρονα θα ταίριαζε και σε εμένα, θα μου άρεσε.

O Νίκος Ζούδιαρης σημειώνει ότι στην ποίηση του Παλαμά «υπάρχει μια τακτοποίηση αισθήσεων αλλά και αισθητικής στις λέξεις. Λέξεις με μουσικότητα και βαθύτερες πνευματικές έννοιες πολύ σωστά τοποθετημένες που το μόνο που έπρεπε να κάνω ήταν να το παρακολουθήσω. Εκεί ανακάλυψα με πολλή αγάπη και ευχαρίστηση τον ερωτικό Παλαμά που έγινε αμέσως πολύ στενός μου φίλος».

«Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν η γλώσσα του Παλαμά και η ατμόσφαιρα που είχαν τα ποιήματα, ιδιαίτερα η συλλογή με την οποία ασχολήθηκα εγώ, ένα απόσπασμα από τον ‘Τάφο’ είχε μια ειδική ατμόσφαιρα η οποία μου πήγαινε πάρα πολύ», υπογραμμίζει ο Στέφανος Κόκκαλης.

Για τον Τάσο Ρωσόπουλο ο Παλαμάς «είχε πάντοτε μια απόσταση και ποτέ δεν μου είχε δημιουργήσει μουσική εικόνα. Προσπάθησα να κάνω κάτι που να μην είναι κοντά σε αυτό που έχω εγώ στο μυαλό μου για τον Παλαμά. Κάτι που να πηγαίνει κάπου αλλού από αυτό που εγώ εισέπραττα από τον Παλαμά. Αυτή ήταν η προσπάθειά μου».

«Καταρχάς να πω ότι θεωρώ πάρα πολύ ωραία ιδέα να μελοποιηθεί ο Παλαμάς γιατί πρόκειται πια για έναν από τους μεγάλους ξεχασμένους», σημειώνει ο Φοίβος Δεληβοριάς. «O Κωστής Παλαμάς ήταν ένα πάρα πολύ κεντρικό πρόσωπο στις αρχές του αιώνα. Υπήρξε η πιο μαγνητική φιγούρα της ελληνικής πνευματικής ζωής, όλοι οι νέοι αποστήθιζαν τις συλλογές και τα βιβλία του, μιλούσανε γι’ αυτόν και πήγαιναν στο σπίτι του να το επισκεφθούν. Το πρόσωπο του Παλαμά συνδυάσθηκε με μια εποχή ελπίδων, ανάτασης, εθνικών οραμάτων, ίσως βέβαια και εθνικής αυταπάτης. Αυτό όμως που έχει σημασία είναι πως η ποίησή του έχει κάτι μέσα του το οποίο σήμερα είναι εντελώς παραγκωνισμένο. Βέβαια υπάρχουν λόγοι γι’ αυτό. Το ότι δηλαδή επέλεξε ο κόσμος τον Καβάφη ή τον Καρυωτάκη και είδε σε αυτούς μιαν άλλη αλήθεια, η οποία είχε παραμεληθεί μέχρι τότε, έχει τους λόγους του. Αλλά από αυτό έχουμε σήμερα φτάσει στο άλλο άκρο, να αμελήσουμε δηλαδή την αλήθεια που αντιπροσωπεύει ο Παλαμάς».
«O Παλαμάς είναι πάρα πολύ δύσκολος να μελοποιηθεί», σημειώνει ο Φοίβος Δεληβοριάς. «Είναι πάρα πολύ περίτεχνος, δεν ακολουθεί τον δεκαπεντασύλλαβο ή παραδοσιακά ιαμβικά μέτρα. Θυμίζει πάρα πολύ γαλλική ποίηση του δεκάτου ενάτου αιώνα και είναι δύσκολο να βρεις μια μελωδία η οποία να μην θυμίζει κάτι παλιό.
Αλλά αυτό είναι και η γοητεία. Εγώ έψαξα αρκετά ποιήματα διαφόρων τρόπων του και αυτό το οποίο με οδήγησε σε κάτι που για μένα είχε ενδιαφέρον ήταν ένα ποίημα από τους Καημούς της Λιμνοθάλασσας, που μάλιστα έχει ήδη μελοποιηθεί στην ανθολογία Μια Πίκρα του Σπανού.
Είναι από τα λίγα ποιήματα που ο Παλαμάς δεν μιλάει μόνο για τη ζωή, για την ιστορία ή για ένα εθνικό όραμα. Μιλάει και για κάτι άλλο πέρα από τη ζωή, για μια πίκρα που υπάρχει ακόμα και μέσα στον παράδεισο τον παιδικών χρόνων. Θεωρώ ότι έχει κάτι τόσο υπερβατικό αυτό σαν ποίημα που ξεπερνάει την εποχή του και τους περιορισμούς του και έρχεται μέχρι εδώ».


O Λουδοβίκος των Ανωγείων


Ο Ορφέας Περίδης


Ο Στέφανος Κόκκαλης


Ο Γιώργος Ανδρέου


Ο Φοίβος Δεληβοριάς

Αρχή της σελίδας