ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

ΣΥΝΕΝΤΕYΞΕΙΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη: M. Σταθόπουλος, Kαθηγητής, πρώην Πρύτανης και Yπουργός - Eπίδοση Tιμητικού Tόμου
Συνέντευξη - Πρόσωπα:
Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα

Συνέντευξη:
ΣΤΑΜΑΤΙΟΣ ΚΡΙΜΙΤΖΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ-ΛΑΛΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. Kαρράς

Πρόσωπα - Συνέντευξη: K. Σπινέλλη
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Kαθηγητής A. Γ. Παπαβασιλείου - Eργαστήριο Bιολογικής Xημείας

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Iωάννης-Θεοφάνης Παπαδημητρίου, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής: Eπίδοση τιμητικού τόμου

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Aναστάσιος-Παύλος Λεβέντης

Πρόσωπα - Συνέντευξη: Kαθηγητής Riccardo Campa
Πρόσωπα - Συνέντευξη: N. Σταυρακάκης
Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Ο Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ και ο κ. Π. ΠΑΤΣΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΝΤΑΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΖΩΗ ΣΑΜΑΡΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΣΤΕΛΛΑ ΠΡΙΟΒΟΛΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΑΘ. ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Θ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΝΝΑ ΜΠΕΝΑΚΗ-ΨΑΡΟΥΔΑ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΆΡΗΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
Α. Μ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
NIGEL BEVAN

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

Πρόσωπα - Συνέντευξη:
A. E. H. EMERY

Συνέντευξη:
Β. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
Μ. DÉON

Συνέντευξη:
Θ. ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
Λ. ΚΑΚΙΣΗ

Συνέντευξη:
Ε. C. PRESCOTT

Συνέντευξη:
ΣΤΑΥΡΟΣ ΜΑΝΩΛΑΓΑΣ

Συνέντευξη:
ROBERT GALLO

Συνέντευξη:
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΕΡΕΦΟΣ

Συνέντευξη:
G. C. CHRISTIE

Συνέντευξη:
Χ. ΚΟΥΤΗΦΑΡΗΣ

Συνέντευξη:
JERKER BLOMQVIST

Συνέντευξη:
P. A. Yotopoulos

Συνέντευξη:
Μ. Παπαμιχαήλ

Συνέντευξη:
Recep Akdag

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
Βασίλειος Μαρκεζίνης

Συνέντευξη:
JAMES MERRIT DOWNEY

Συνέντευξη:
VACLAV KLAUS

Συνέντευξη:
MEIR STAMPFER

Συνέντευξη:
FRANCESCO BERLINGIERI

Συνέντευξη:
FERNARD LABRIE

Συνέντευξη:
ALLAN TEMPLETON

Συνέντευξη:
ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΖΕΒΕΓΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΑΛΙΤΗΣ

Συνέντευξη:
JOHANNES KODER

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD LAWRENCE HUNTER

Συνέντευξη:
GUY VERHOFSTADT

Συνέντευξη:
ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΑΛΕΞΙΟΥ

Συνέντευξη:
Ν. ΛΕΓΑΚΗΣ - Ε. ΓΙΑΜΑΡΕΛΛΟΥ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΡΙΑΡΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
MARTHA NUSSBAUM

Συνέντευξη:
GRIGORY ARSH

Συνέντευξη:
ΝΑΣΟΣ ΒΑΓΕΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΟΣ ΛΥΣΣΑΡΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΦΩΚΑΣ

Συνέντευξη:
ΒΥΡΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
MARVIN CARLSON

Συνέντευξη:
PETER AGRE

Συνέντευξη:
TOMAS HAGG

Συνέντευξη:
Π.B. ΠΑΣΧΟΣ

Συνέντευξη:
Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ.κ. Δημήτριος

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel (β' μέρος)

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΔΗΣ

Συνέντευξη:
G. Conte, R. Thomas, J. Dangel

Συνέντευξη:
GIULIO FERRONI

Συνέντευξη:
ΘΑΝΟΣ ΒΕΡΕΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΣΠΥΡΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ

Συνέντευξη:
VALENTIN GARCIA YEBRA

Συνέντευξη:
ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ ΤΑΜΠΑΚΗ-ΙΩΝΑ

Συνέντευξη:
Γ. ΚΡΕΑΤΣΑΣ

Συνέντευξη:
ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Συνέντευξη:
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΛΑΜΠΡΙΝΟΥΔΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΥΤΣΕΛΙΝΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ

Συνέντευξη:
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΡΟΥΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΧΑΤΖΗΑΡΓΥΡΗ

Συνέντευξη:
ΛΟΥΚΑΣ ΣΠΑΡΟΣ

Συνέντευξη:
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ

Συνέντευξη:
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
ΕΛΕΝΗ ΦΕΣΣΑ-ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Συνέντευξη:
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΧΡΥΣΑΦΗΣ

Συνέντευξη:
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΑΜΗΣ

Συνέντευξη:
ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΓΚΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
SIR GEOFFREY LLOYD

Συνέντευξη:
ΘΑΝΑΣΗΣ ΛΑΛΑΣ

Συνέντευξη:
JOERG SCHAEFER

Συνέντευξη:
OΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΟΥ «TΕΧΝΩΝ EΠΙΣΚΕΨΙΣ»

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ - ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΛΕΚΚΑΣ

Συνέντευξη:
KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣBOΛOΠOYΛOΣ

Συνέντευξη:
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΒΒΑΣ

Συνέντευξη:
STANLEY HOFFMANN

Συνέντεξη:
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΩΣΤΙΟΣ

Συνέντεξη:
ALBERT BANDURA

Συνέντεξη:
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

Συνέντεξη:
ΜΙΧΑΗΛ ΣΕΧΑΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΟΣ XΑΤΖΗΧΡΗΣΤΙΔΗΣ

Συνέντεξη:
NΙΚΗΦΟΡΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΥΡΟΣ

Συνέντεξη:
ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Ομιλία:
JORGE SAMPAIO

Συνέντευξη:
ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

Συνέντευξη:
JEFFREY M. DRAJEN

Συνέντευξη:
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Συνέντευξη:
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΡΙΜΠΑΣ

Συνέντευξη:
RICHARD POSNER

Συνέντευξη:
ΓPHΓOPIOΣ ΠONTIΦHΞ

Συνέντευξη:
Α. ΔΑΝΑΣΣΗΣ - ΑΦΕΝΤΑΚΗΣ

Συνέντευξη:
V. NAVASKY

Συνέντευξη:
Δ.Σ. ΓΑΛΑΝΟΣ

Συνέντευξη:
LOUIS IGNARRO

Συνέντευξη:
ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΕΗΣ

Συνέντευξη:
ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ

Συνέντευξη:
ΕΠ. ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη:
ΑΠ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Συνέντευξη:
M.J. OSBORNE

Συνέντεξη:
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

1/4/2003
Συνέντευξη στον Σ.Ν. Κοδέλλα
Μορφή εύκολης εκτύπωσης

H Eυρώπη ως κοινωνία πανανθρώπινων αξιών

H Eυρώπη ως κοινωνία πανανθρώπινων αξιών


Μια ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη προσέγγιση του θέματος της ανάκτησης της ανεξαρτησίας από τους Έλληνες με αναφορά στο απελευθερωτικό ιδεώδες των Βυζαντινών είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν όσοι παρευρέθηκαν στον επίσημο εορτασμό της 25ης Μαρτίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Την ομιλία με θέμα «Των απολωλότων η ανάληψις και των απόντων η ανάκτησις: Το απελευθερωτικό ιδεώδες των Βυζαντινών» εκφώνησε ο καταξιωμένος Έλληνας μελετητής της Βυζαντινής Ιστορίας κ. Ευάγγελος Χρυσός. Εξίσου ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη, θέλουμε να πιστεύουμε, είναι και η συνέντευξη που μας παραχώρησε ο κ. Χρυσός σχολιάζοντας τα καυτά θέματα της επικαιρότητας εντάσσοντάς τα στο ιστορικό τους πλαίσιο, όπου και μπορούν να κατανοηθούν βαθύτερα, καθώς φωτίζονται ολόπλευρα και αναδεικνύονται όλες τους οι διαστάσεις.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο καθηγητής Ευάγγελος Χρυσός αναλύει τον πόλεμο στο Ιράκ και τις συνέπειές του, κάνοντας μια αναφορά στις αυτοκρατορίες του παρελθόντος, δείχνοντάς μας ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται για μια ακόμα φορά, δυστυχώς όμως όχι σαν φάρσα αλλά σαν μια πραγματική ανθρώπινη τραγωδία...

Ο κ. Χρυσός

Ερώτηση: Κύριε καθηγητά, θα θέλατε να κάνετε ένα σχόλιο για τον πόλεμο που βρίσκεται σε εξέλιξη υπό το πρίσμα της ιστορικής έρευνας που διεξάγετε;

Απάντηση: Στην αρχή του πανηγυρικού λόγου που εκφώνησα στη Μεγάλη Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου μας με αφορμή τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου ανέφερα ως παράδειγμα προς αποφυγήν έναν επιθετικό πόλεμο που ξεκίνησε ο αυτοκράτορας Ιουλιανός ο Παραβάτης, ο οποίος εισέβαλε στην Περσία, όπου τραυματίστηκε και πέθανε. Μετά το θάνατό του η αυτοκρατορία βρέθηκε σε πάρα πολύ μεγάλη δυσκολία και οι συνέπειες αυτής της επίθεσης ήταν πάρα πολύ σημαντικές και δυσμενείς. Ενώ λοιπόν κυβερνούσε την πιο ισχυρή αυτοκρατορία της εποχής εκείνης από επιπολαιότητα - όπως λένε οι άνθρωποι της εποχής του, που το σχολιάζουν - και από αλαζονεία ο Ιουλιανός έκανε αυτή την εκστρατεία κατά των Περσών. Πιστεύω ότι καμία χώρα στον κόσμο, ούτε τώρα ούτε οποιαδήποτε άλλη στιγμή του παρελθόντος ή του μέλλοντος θα έπρεπε να αισθάνεται τόσο ισχυρή ώστε να διαμορφώνει η ίδια μόνη της τον χάρτη των νομικών και των πολιτικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπινων κοινωνιών. Και πράγματι εκφράζει μια αλαζονεία η απόφαση της Αμερικής, συμπράττουσας και της Μεγάλης Βρετανίας, απέναντι στη διεθνή τάξη. Αυτό βγαίνει σαν συμπέρασμα από τις δικές μου μελέτες αναγωγής στο απώτερο παρελθόν. Παρόλον ότι είναι το Βυζάντιο που διαπράττει αυτό το έγκλημα της εκστρατείας του 363 μ.Χ., αισθάνθηκα την ανάγκη να το εντάξω στον πανηγυρικό λόγο για το «απελευθερωτικό ιδεώδες των Βυζαντινών» για να δείξω πόσο κοντά είναι τα όρια του ορθού και του λάθους, για να μην νομίζουμε ότι ό,τι κάνει ο ένας είναι οπωσδήποτε σωστό, επειδή μπορεί να το επιβάλει, ενώ οι άλλοι έχουν καταδικαστεί να κάνουν μόνο λάθη, ότι οι άλλοι βρίσκονται υποχρεωτικά από τη μεριά των ηττημένων όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και ηθικά. Στην κάθε στιγμή καραδοκεί ο κίνδυνος να κάνουμε λάθη. Oφείλουμε να δείχνουμε διαρκώς σεβασμό στον άλλο μέσα στις σχέσεις μας, τόσο τις διαπροσωπικές, στην καθημερινή μας ζωή, όσο και ως κράτη. Εάν αυτό το ξεχάσουμε, ανατρέπουμε την τάξη, δημιουργείται αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν ύβρη, το οποίο μόνο κακές συνέπειες μπορεί να έχει και για εμάς τους ίδιους.

Ερώτηση: Μέσα από ποιους μηχανισμούς διαμορφώνεται η πολιτιστική και η πολιτική ταυτότητα των λαών; Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει, όπως ορισμένοι υποστηρίζουν, για εγγενείς φιλειρηνικές ή φιλοπολεμικές προδιαθέσεις;

Απάντηση: Θα ήταν ρατσιστικό να πιστεύουμε ότι οι άνθρωποι γεννιούνται με ιδιότητες που χαρακτηρίζουν την πολιτική τους. Δεν υπάρχει συλλογικό DNA και κανένας λαός δεν είναι από τη φύση του περισσότερο δημοκρατικός, πιο φιλειρηνικός από τους άλλους. Το γενικό όμως πλαίσιο και οι όροι μέσα στους οποίους αναπτύσσεται μια κοινωνία μπορεί να διαμορφώσουν συμπεριφορές, ώστε κάτι να θεωρείται περισσότερο φυσιολογικό ή πιο απαραίτητο από ό,τι σε μια άλλη κοινωνία. Πιστεύω π.χ. ότι η επιθετικότητα που επιδεικνύουν οι Αμερικανοί δεν είναι καθόλου άσχετη με τη φοβερή εμπειρία των γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και τη συλλογική υστερία ανασφάλειας που η επίθεση εκείνη προκάλεσε. Από την άλλη μεριά θέλω να τονίσω ότι οι ¶ραβες δεν γεννιούνται αιμοβόροι ή κακοί. Διαμορφώνεται μια συμπεριφορά όταν κριθεί ότι αυτή μπορεί να υπηρετήσει τους πολιτικούς στόχους των ανθρώπων οι οποίοι κυβερνούν και μια παράδοση που αυτοί εκμεταλλεύονται. Ας πάρουμε το παράδειγμα του Ιράκ: Χωρίς να είναι μια ιδιαίτερα θρησκευτική κοινωνία, έχει τον τελευταίο καιρό το Σαντάμ Χουσεΐν να μιλάει πιο πολύ για τον Θεό, να δίνει διάσταση θρησκευτικού μαρτυρίου στο θάνατο των συμπολιτών του, κυρίως για να παρακινήσει και να παραπλανήσει τους ανθρώπους οι οποίοι αισθάνονται μεγαλύτερη έλξη προς την θρησκεία. Στην ουσία η θρησκεία αφ’ εαυτής δεν παίζει κανένα ρόλο, αντίθετα γίνεται εκμετάλλευση της θρησκείας για πολιτικούς λόγους. Επομένως, δεν πρέπει να δίνουμε θρησκευτική διάσταση σε αυτούς τους πολέμους. Το Κοράνι, όπως και η Βίβλος, αποπνέει ανθρωπιά, προβάλλει ανθρώπινες αξίες, που βέβαια αναπτύχθηκαν σε μια ορισμένη περιοχή και εποχή.

Ερώτηση: Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι οι σημερινές ενέργειες της Αμερικής σηματοδοτούν την αρχή του τέλους της αυτοκρατορίας της. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη; Τι μας διδάσκει η ιστορική έρευνα στο συγκεκριμένο σημείο;

Απάντηση: Ασφαλώς δεν υπάρχουν αιώνιες αυτοκρατορίες. Η πίστη στην αιωνιότητα της Ρώμης αποδείχθηκε, όπως γνωρίζετε, χιμαιρική. ¶ρα η παντοδυναμία του πλανητάρχη δεν θα διαρκέσει επ’ άπειρον. Ποιες δυνάμεις οδηγούν στην παρακμή μιας αυτοκρατορίας είναι μια άλλη ιστορία. Φοβάμαι ότι εκείνο που θα καταφέρουν οι Αμερικανοί και οι άλλες δυνάμεις της «συμμαχίας» που ξεκίνησαν τον πόλεμο είναι να έχουν τόσα θύματα στο πεδίο της μάχης ώστε να χάσουν τον πόλεμο όχι μόνο στο διεθνές αλλά και στο εσωτερικό μέτωπο. Oι αυτοκρατορίες δεν πεθαίνουν από εξωτερικούς κινδύνους, γιατί κανένας εξωτερικός εχθρός δεν είναι τόσο ισχυρός ώστε να μπορεί να τους ρίξει. Πεθαίνουν κυρίως από τον εσωτερικό εχθρό, όταν δηλαδή διαβρωθεί η κοινωνία και γυρίσει την πλάτη της στην ηγεσία, που δεν είναι σε θέση να ικανοποιήσει τη βασική ανάγκη ασφάλειας των πολιτών. Τότε αναγκάζεται η ηγεσία να επιβάλει νέες μορφές σχέσεων με το λαό της. Επομένως η μεγαλύτερη ζημιά που μπορεί να έχει η Αμερική από αυτό τον πόλεμο, οποιαδήποτε και αν είναι η έκβασή του, είναι η αποξένωση της ηγεσίας της από τον μέσο αμερικανό πολίτη, άρα και η παρακμή των δημοκρατικών θεσμών. Αυτή τη στιγμή δεν το βλέπουμε ακόμη διότι τα φέρετρα δεν άρχισαν να έρχονται!.. Με άλλα λόγια, δεν περιμένω το Ιράκ να ρίξει την «αυτοκρατορία» της Αμερικής. Αλλά η συγκρουσιακή αυτή ατμόσφαιρα στην οποία οδηγήθηκε η Αμερική απερίσκεπτα και άφρονα θα την οδηγήσει, φοβάμαι, στην αποξένωσή της από τον μέσο αμερικανό πολίτη.

Ερώτηση: O πόλεμος αυτός φαίνεται όμως να έχει δυσμενείς συνέπειες και για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έλλειψη ομοφωνίας μεταξύ των κρατών σχετικά με την επέμβαση στο Ιράκ μπορεί να δημιουργήσει ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα στο ήδη πληγωμένο κύρος της Ένωσης;

Απάντηση: Η Ευρώπη είναι μια οντότητα που διαμορφώθηκε από τις αντιθέσεις της. Αυτό που πάντοτε χώριζε τους ευρωπαϊκούς λαούς ήταν ταυτόχρονα και αυτό που τους ένωνε. Η οντότητα της Ευρώπης προβάλλει μέσα από συγκρούσεις. Oι συγκρούσεις που παρουσιάζονται σήμερα μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και του Γαλλογερμανικού άξονα δεν με φοβίζουν διότι αποτελούν άλλη μια συγκρουσιακή κατάσταση μέσα στην οντότητα της Ευρώπης. Ακούγεται παράδοξο, αλλά η διαπίστωση αυτή με κάνει να αισιοδοξώ. Νομίζω ότι ο πόλεμος αυτός θα φέρει απώλεια κύρους στην Αμερική, παρά την πολύ πιθανή νίκη της, διότι θα επικρατήσει στο τέλος και θα μετατρέψει σε κόλαση το Ιράκ. O Τάκιτος έλεγε ότι όταν πήγαν οι Ρωμαίοι να κατακτήσουν την Γαλλία το έκαναν στο όνομα της ειρήνης, ότι θα έφερναν την ειρήνη, αλλά τελικά έφεραν την ερημία, γιατί προκειμένου να επιβάλουν την δική τους ειρήνη κατέστρεψαν τον κελτικό πολιτισμό. Κάτι αντίστοιχο γίνεται και τώρα με την Αμερική. Σίγουρα θα βγει τόσο ταλαιπωρημένο το κύρος της Αμερικής στην παγκόσμια σκακιέρα ώστε η Ευρώπη να έχει όλες τις δυνατότητες να βγει ενισχυμένη. Αλλά η Ευρώπη δεν είναι μόνο η πολιτική της οντότητα. Δηλαδή το όνειρό μας δεν πρέπει να είναι να φτιάξουμε μια ενωμένη Ευρώπη ως κράτος, ως υπερδύναμη. Με ενδιαφέρει περισσότερο η Ευρώπη ως πολιτιστική δύναμη, ως κοινωνία πανανθρώπινων αξιών. Αν η Ελλάδα και οι Έλληνες μπορούν να συμβάλουν σε κάτι στην Ευρώπη είναι προς την ιδέα της πολιτιστικής ενότητας. Η πολιτιστική ενότητα, η πνευματική ενότητα, οι σταθερές και διαχρονικές αξίες είναι πολύ πιο ισχυρές από το εάν θα αποκτήσουμε κοινή εξωτερική πολιτική, κοινή άμυνα κλπ. Βεβαίως και αυτό θα ήταν καλό να γίνει, αλλά δεν είναι απαραίτητο για την Ευρώπη να γίνει μια ενιαία πανίσχυρη χώρα όπως οι Η.Π.Α. Διότι είναι εύκολο να καταλήξουμε να έχουμε τα ίδια προβλήματα μεγέθους. Αυτή η ίδια η δύναμη θα καταλήξει να είναι πρόβλημα για την Ευρώπη. Το όραμά μου, λοιπόν, δεν είναι ένα ισχυρό Ευρωπαϊκό κράτος. Εξάλλου φοβάμαι ότι σε ένα τέτοιο ισχυρό κράτος θα περάσουν οι ηγεμονικές λογικές των μεγάλων κρατών-μελών, οι οποίες αλλιώς καταλαβαίνουν ένα τέτοιο κράτος, που θα θέλουν να ελέγξουν. Θέλουν ένα κράτος ισχύος και όχι ένα κράτος πειθούς και δεν θα ήθελα να δω την Ευρώπη να είναι τόσο ισχυρή ώστε να είναι ένα κράτος ισχύος σε πολιτικό, στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο, με τις μικρές χώρες σαν την Ελλάδα να σύρονται πίσω από τις μεγάλες. Θα ήθελα την Ευρώπη των πολιτισμών, του κοινού Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Εάν γίνει αυτό και ο ρόλος των Ελλήνων, της Ελλάδας, θα είναι ισχυρότερος και η Ευρώπη θα περιοριστεί γιατί ένα μεγάλο κράτος είναι σαν εκείνους τους αδέξιους γίγαντες που δεν ξέρουν να μαζέψουν τα πόδια τους, δεν μπορούν να ελέγξουν τις κινήσεις τους. Η Ευρώπη δεν πρέπει να φτάσει σε αυτό το επίπεδο. Θα είναι μοιραίο για την ίδια την Ευρώπη εάν εκμεταλλευόμενη τη συγκυρία επιχειρήσει να γιγαντωθεί τόσο και υπάρξει η φιλοδοξία των χωρών της να γίνει και αυτή μια υπερδύναμη.

Ερώτηση: Πριν από λίγες ημέρες διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ένα πολύ σημαντικό συνέδριο με θέμα την ιδέα της Ευρωπαϊκής Κοινοπολιτείας, στην Oργανωτική Επιτροπή του οποίου συμμετείχατε. Θα θέλατε να συνοψίσετε τα συμπεράσματά του;

Απάντηση: Το Συνέδριο θέλησε να αναζητήσει τα συστατικά στοιχεία του Ευρωπαϊκού γίγνεσθαι στο ρου των αιώνων. Αρχίζοντας από τις μικρές ‘υπερκρατικές’ κοινότητες των αρχαίων Ελλήνων, των Αιτωλών, των Αχαιών, των Μακεδόνων κλπ. και τους άλλους θεσμούς συμμαχίας και συσπείρωσης και προχωρώντας μέχρι τον εικοστό αιώνα προσπαθήσαμε να ανιχνεύσουμε τις πολιτιστικές και πολιτικές ιδέες και δυναμικές που έπαιξαν ρόλο στη διαμόρφωση της Ευρώπης. Εκείνο που τελικά, κατά τη γνώμη μου, μπορεί να βγει ως γενικό συμπέρασμα από αυτό το Συνέδριο είναι ότι η δύναμη της Ευρώπης είναι οι αξίες της και όχι τα όπλα της.


Αρχή της σελίδας